CORONA, AVRUPA BİRLİĞİNİN SONU OLABİLİR Mİ?

03 Nisan 2020 01:02 / 1336 kez okundu!

 


AHMET DAŞKAPAN HOLLANDA'DAN BİLDİRİYOR! Hollanda güney ülkelerine yardım yapılmasını engelleyerek “güney ülkeleri kendi başlarının çaresine baksın” diyor... AB içindeki dayanışmanın sıfırı tüketmiş olduğu bu corona krizi döneminde; Çin, Rusya, Küba ve Türkiye, güney Avrupa ülkelerine karşılıksız yardım yapıyor. Dünyada ise bütün dengeler değişiyor. Avrupa Birliği ve NATO, artık bu döneme ayak uyduramayan, kağıttan kaplan organizasyonlar...

 

****

 

CORONA, AVRUPA BİRLİĞİNİN SONU OLABİLİR Mİ?

 

İlk kuruluş adımları 1948 soğuk savaş dönemine kadar uzanan Avrupa Birliği; farklılaşan küresel dengelere paralel, hem işlevsel olarak hem de yetkileri ve coğrafik yapısı bakımından sürekli değişen bir yapıdır. AB, dünyanın sürekli globelleşen gelişim sürecinde Avrupa kıtasının önemli bir bölümünün entegrasyonunu hedefleyen bölgesel-global bir idare şeklidir. Globalleşen dünyada batı Avrupa ulusal devletlerin her alanda; hukusal, sosyal, ekonomik, coğrafik ve diğer bütün alanlarda entegrasyonunu hedefler. Ayrıca NATO kapsamında savunma sorunlarını ortak çözen ülkelerin birliği olgusu da paralelik içerisinde devam etmektedir. Avrupa Birliği üyesi ülkeler prensip olarak dış savunma meselerini NATO‘ya bırakmıştır. Yani “big brother” ABD’ye bırakmıştır diyebiliriz.

 

Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte kapitalizmin zafer çığlıklarıyla büyük bir hevesle Avrupa Birliğinin genişletilmesi konusu, öncelikli bir konu olarak AB gündemine oturdu. Eski Sovyet Sistemine bağlı farklı ülkelerin AB’ye üyeliği ve entegrasyonu ivedilik kazanmış bir konu olarak işlendi ve bir kaç yıllık arayla 12 yeni ülke AB ye üye kabul edildi. Şu an itibarıyla 27 Avrupa ülkesinden oluşan bir Avrupa Birliği sözkonusudur. Ancak bu ülkeler arasında henüz hedeflenen harmoni sağlanamamıştır. Yani AB aslında yeni yapısıyla henüz oluşum sürecindedir.

 

1992 ve 1993 yıllarında bu bölgesel global birliğe resmen Avrupa Birliği adı konuldu ve bununla birlikte üye ülkelerin kimi ulusal yetkileri Avrupa Birliği sorumluluğu altına alındı. Brüksel’de konumlanan Avrupa Birliği, üye ülkelerin birliğe yıllık maddi katkı sağlaması anlaşma kapsamına alındı. Üye ülkelerin ekonomik konumları AB nin kontrolü altına alındı. Avrupa Merkez Bankası AB finans dünyasının çok önemli bir kurumu haline geldi. AB’nin üye ülkelere yüklediği ekonomik şartlar ve bütçe zorunlulukları sonucu üye ülkeler ekonomik olarak ve ulusal bütçe bakımından AB’ye bağımlı konumdalar. Gayri safi millî hasılası (GSMH) nın minimum ve maksimumu, bütçede belirtilen milli borcun miktarı ve yüzdeliğinin hudutları AB tarafından belirlenir ve her üye ülke bu kaidelere uymak zorundadır.

 

Bilindiği gibi son gelişme olarak İngiltere, referandum yoluyla AB’den ayrılma kararı aldı. Diğer bir çok AB ülkesinde gelişen milliyetçi hareketler, AB’ye bu denli bağlı olmaya karşı bir tavır sergilemektedir. Ulusal ülke bütçesinden AB veya diğer değişle Brüksel’e para aktarılmasını hazmedemeyen Avrupalı insanların sayısı gittikçe artmaktadır. Brüksel’deki AB yapısının gereksizliğini savunanların toplumsal ve siyasi etki alanları da hızlı bir şekilde artmaktadır. Bu durum Hollanda’da daha farklı değildir.

 

AB ülkelerinin ve halklarının biribiriyle olan dayanışma ruhu ciddi derecede zedelenmiş ve AB’ye güven, küçümsenmeyecek oranda azalmıştır.

 

Üstelik bu durum Corona daha henüz gündemde yokken de böyleydi.

 

Corona ile birlikte AB üyeleri arasındaki çelişkilerin derinliği gün geçtikçe daha net su yüzüne çıkmaktadır. AB’nin aslında gerçek bir birlik olmaktan çıkmış olduğu ve üyeler arasında dayanışma ruhunun asgari düzeyde olduğu veya hiç olmadığı ortaya çıkmaktadır.

 

Özelikle Güney Avrupa üye ülkeleri ile Kuzey Avrupa üye ülkeleri arasında her krizde su yüzüne çıkan derin çelişki, corona meselesinde de güneylilerle kuzeylileri daha keskin bir şekilde karşıkarşıya getirdi.

 

Özelikle Almanya, Avusturya, Finlandiya ve Hollanda bir kuzey cephesi teşkil ediyor. İspanya, İtalya, Portekiz, Yunanistan gibi ülkeler güney ülkeleri olarak zikrediliyor.

 

Güney ülkeleri AB’nin bütçe şartlarına uymakta zorlanıyor ve AB’nin finansal yardımına muhtaç durumunda kalıyorlar. Kuzey ülkeleri ise güneylilerin bu muhtaç durumunu istismar ederek ukalalık etmekten geri kalmıyor.

 

Dünyayı saran corona, Avrupa’nın güney ülkelerini çok ciddi biçimde etkiledi. Bu ülkeler AB’nin çok ciddi yardımına ihtiyaçları olduğunu ifade etmektedir.

 

Bu talebi bildirmeleriyle birlikte Avrupa Birliğinde corona krizi yerine AB içinde güney ve kuzey krizi tartışmalara hakim olmuştur. AB liderlerinin bir araya geldiği toplantıda bu talep görüşüldü ve ne olduysa orda oldu.

 

Güney ülkeleri corona sebebiyle ülkelerindeki durumu savaş ekonomisine benzetiyorlar. Tarihlerinde görmedikleri kadar zor durumda olduklarını anlatmaya çalışıyorlar. Hollanda başbakanı Rutte ve ekonomi bakanı Hoekstra bu ülkelere maddi yardımın yapılmasına karşı çıkarak yıllardır bu ülkelerle aralarında süren bütçe tartışmalarını corona meselesini bir kenara koyarak ön plana çıkardı. Hollanda, güney ülkelerin nezdinde  kendilerine yapılması gereken yardımları engelleyen ülke olarak görünmektedir. Ancak aslında Hollanda; Almanya’nın, Avusturya’nın ve Finlandiya’nın sözcülüğünü yapmaktadır. Almanya ve Avusturya ikinci dünya harbi geçmişleri nedeniyle arka planda durmayı tercih ediyorlar.

 

Hollanda ekonomi bakanı güney ülkelerini kastederek “biz geçen yıllarda kemer sıkma politikası uyguladık ve milli iktisadi rezervemizi sağlıklı bir bütçe düzeyine getirdik. Hollanda halkı bunun için çok zorluk çekti. Biz bunu yaparken onlar eğlencelerle meşguldu ve şimdi yardım istiyorlar” şeklinde cümleler kurdu. Kendisinden önceki bakan Dıjsselbloem yine güney ülkelerini kastederek “biz kadınlar ve içki için para vermekten yana değiliz” şeklinde konuşunca, güney ülkeleri buna isyan etti. 

 

Portekiz sözcüsü, Hollandalı bakanın ifadelerini “tiksindirici” olarak niteledi.

 

İtalya ve İspanya başbakanları “eğer Avrupa Birliği çok hızlı bir şekilde ortak bir ekonomik çözümle gelmezse, Avrupa Birliğinin devamı tehlikeye girer” şeklinde konuştular. Bu arada İtalya ve İspanya basınında “Hollandalılar artık ülkemize turist olarak gelmesinler” şeklinde haberlere yer verilmektedir.

 

İtalya başbakanı Sergio Mattarella “umarım herkes, geç olmadan Avrupa Birliği için olan tehlikeyi idrak eder” şeklinde ifadelerde bulundu.

 

Avrupa Birliği başkanı ise corona hususunda bir ortak politikanın izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Daha önce AB’de yaşanan krizler esnasında olşturulmuş acil yardım fonunun tahsis ettiği bütçelerle, corona sebebiyle ortaya çıkan ekonomik zararların karşılanması hedefleniyor, şeklinde açıklamalarda bulundu. Bunun için AB komisyonunun kordinasyon sağlaması gerektiğini ve üye ülkelerin hem sağlık bakanlıklarının ve hem de içişleri bakanlıklarının günlük iletişim içerisinde bulunarak beraber çalışmaları gerektiğine dikkat çekti.

 

AB nin corona nedeniyle mağdurlara finanasal destek verebilmesi ya devlet tahvillerin Avrupa merkez bankası tarafından satın alınması yoluyla (750 milyar karşılığında devlet tahviller satın alacağına dair söz verdi) mümkün olacak veya acil durumlar için kurulmus Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) bütçesinin (400 milyar) kullanılması gerekmektedir.

 

Hollanda güney ülkelerine bu bütçelerden yardım yapılmasını engeller bir politika izleyerek “güney ülkeleri kendi başlarının çaresine baksın” şeklinde yaklaşım sergiliyor. AB içindeki dayanışmanın sıfırı tüketmiş olduğu bu corona krizi döneminde; Çin, Rusya, Küba ve Türkiye, güney Avrupa ülkelerine karşılıksız yardım yapmaktadır.

 

İtalya’nın belediye başkanları, Almanya basınında bir ilan vererek AB’nin yardımının yapılması gerektiği doğrultusunda çağrı yapmış durumdalar. Bu yolla Almanya’yı kendilerine yardım yapılması hususunda yanlarına çekmeye çalışmaktadırlar. Almanya’yı yanlarına çekebilmeleri durumunda Hollanda hükümeti de politikasını değiştirebilir diye düşünüyorlar. Bu ilan Alman basınında çok geniş bir ilgi gördü.

 

Almanya başbakanı Angela Merkel ESM bütçesinin kullanılmasından yana bir duruş sergilemektedir. Ancak ESM bütçesinden yararlanabilmek için uyulması gereken ağır şartlartlar sözkonusudur. Esas meselede zaten güney ülkelerinin sözkonusu şartlara uymakta zorlanıyor olmalarıdır. Bütçelerini sağlıklı bir düzeye çıkaramıyorlar. Ekonomik krizi aşamıyorlar. Haliyle bu şartlarla ESM fonundan yardım alabilmeleri mümkün gözükmüyor.

 

Bu sebeple Avrupa parlamentosunda degişik sesler corona krizi döneminde şartların hafifletilmesi gerektiğini, sınırsız yardım yapılması gerektiğini ve ancak krizden sonra şartların yeniden görüşülmesi gerektiğini ifde etmektedir. Ancak Hollanda buna da karşı çıkmaktadır.

 

İngiltere’nin AB’den ayrılmasıyla birlikte Avrupa Birliğinin geleceği artık çok belirsiz. Avrupa halklarının desteği şüpheli ve zayıf. AB, mülteciler krizinde çuvalladığı gibi corona krizinde de çuvallarsa AB’nin toparlanması zor gibi görünüyor. Buna paralel olarak soğuk savaş döneminde oluşturulmuş NATO da, Sovyetlerin dağılmasından sonra işlevsizleşmiş ve eski Yugoslavya, Libya gibi NATO’nun kuruluş amacıyla hiç bir alakası olmayan yerlerde kendine yeni vazife çıkarmaya çalıştı ve çuvalladı. NATO aslında soğuk savaş döneminde ABD’nin Avrupadaki şubesi olarak işlev görmek için kurulmuştu. Ancak Rusya’nın Avrupa için herhangi bir tehdit teşkil ettiğine veya Rusya’nın Avrupa’yı işgal etmek veya topraklarını Avrupa topraklarıyla genişletmek istediğine gibi bir hedefinin olduğunu gösteren hiçbir veri ve işaret mevcut değildir. Sovyetlerin yerine dış düşman olarak gösterilebilecek başka bir olgu da yok. İslamı dış düşman gösterme çabaları da fiyasko oldu.

 

Dünyada bütün dengeler değişti. Avrupa Birliği ve NATO, artık bu döneme ayak uyduramayan, kağıttan kaplan organizasyonlar konumundadır. Amacı, varlık nedeni ve hedefi belirsiz olan bu tür kuruluşlar hedefsiz bombaya benzer. Zaman büyük değişikliklere gebedir.

 

Ahmet DAŞKAPAN

01.04.2020

 

 

Bu yazıyı Facebook'ta paylaşabilirsiniz:
Facebook'ta paylaş
0
Yorumlar
Uyarı

Yorum yazabilmek için üye olmalı ve oturum açmalısınız.

Eğer sitemize üye değilseniz buraya tıklayarak hemen üye olabilirsiniz.

Eğer üye iseniz oturum açmak için buraya tıklayın.