Bir yılın hikayesi: 1930

02 Mayıs 2012 15:32 / 3220 kez okundu!

 


HORTLAK, KOMÜNİSTLER, ELENİ...

İzmir'de Meydan sokağında bir evde hortlak çıktı diye bir dedikodu aldı yürüdü. Binlerce halk hortlak çıktı denilen 70 yaşlarındaki Gülsüm kadının evinin önünde toplandı. Nihayet polis bu izdihamı dağıtmaya mecbur oldu. İzmirli'lerin mühim bir kısmı 18 gün mezarda kalan ve cehennemde azap gördükten sonra dirilerek dünyaya gelen bu hortlağın dedikodusu ile meşgul oldular. Polisçe yapılan tahkikata göre hortlak hikayesini bir takım küçük çocuklar uydurdu sonra bazı büyük çocuklar da buna inandılar.

"Güya bu cehennemden gelen kadının alnında ve kolunda bir yazı varmış." Yine İzmir'de Bulgar tebaasından Niko adında biri bazı mahallelerde defineler bulunduğunu ihbar etti; bunun üzerine bazı evlerin bahçesi kazıldı bodrumları araştırıldı, kuyuların suları boşaltıldı, nihayet bütün emekler boşa gitti. İlk çıkan bu haberlere mebni muhbir diye Niko tevkif edildi ise de muhbirin başka biri olduğu yalnız Niko nun bu defineler havadisini ondan işiterek haber verdiği anlaşıldığından Niko serbest bırakılarak asıl muhbirin taharrisine girişildi. "Eğer bu taharri de boşa çıkarsa hiç diyecek yoktur sanırız."

Orta köy tütün deposunda çalışan Sıddıka ve Şemsa Hanım ile Mehmet, Nuri ve Hüsnü Efendi tütün depoları duvarlarına komünist beyannamesi talik etmekle maznunen ağır ceza mahkemesinde muhakeme edildiler. Adliye Emanet dairesi soyuldu. Uzun Yusuf mahallesinde oturan Rum milletinden 75 yaşında Eleni isminde bir kadın evine yakın bir arsadaki kuyuya kendini atmak suretiyle intihara teşebbüs etti. Kadının feryadı üzerine etraftan yetişilerek kurtarıldı. Eleni 75 seneden beri sefalet içinde süründüğünü hayatın kendisine zevk değil ızdırap verdiğini artık ecelini bekleyeceğini söyledi.

Dahiliye vekili Şükrü Kaya Beyefendi Fransız yazar Hanri Boro'nun Şişko'sunu Türkçe'ye çevirdi. İzmir'de meyhane sayısının aşırı artması üzerine yetkili makamlar bir kısmının kapatılmasını planladılar. İskoçya'da çocuk filmi gösteren sinemada yangın çıktı, 69 çocuk öldü. Volga Cumhuriyetindeki son Alman kiliseleri de tiyatro ve siyasi kulüp haline getirildi. Senelerden beri Aliye ismi altında İzmir'de kalmış olan Söke'li Eleni namındaki mübadil Rum kadını Yunanistan'a gönderildi. Liyon'da gazete mürettipleri greve başladılar. Beyoğlu'nda bir kilisenin hücrelerinden birinde 45 seneden beri itikâfa çekilmiş papaz bulundu. Bu zat bunca senedir odasından dışarı çıkmamakta günlerini kitap ve gazete okumakla geçirmekte; dışarıdan yalnızca tramvay ve otomobil seslerini duyabilmektedir. Harbi umumi de Fransızların ricasıyla kendisine ilişilmemiştir.

Posta hane ve Telgraf idaresi ısmarladığı mühürler gecikince 1930'a girildiği halde mecburen 1929 yılının mühürlerini kullanmaya devam etti.

MUSSOLİNİ' NİN KADINLARA DAİR BEYANATI, POLİS KARAKOLUNDA ASILI BULUNAN KEBAPÇI ÇIRAĞI, YENİ BİR BULUŞ...

Çanakkale'den İstanbul'a hareket eden bir museviye ait şişe yüklü yelkenli gemi kayboldu. Arnavut köyünde akıntı burnu gazinosunda caddeye muvazi duvar tamir edilmekte iken yağan yağmurlar neticesinde yıkıldı enkaz tramvay yolunu trafiğe kapadı. 36 seneden beri neşriyatta bulunan İzmir'in en eski gazetesi Ahenk yayınına son verdi. İtalyan başvekili Mussolini "Sunday Dispaş" gazetesine verdiği beyanatta "cinsi latif mensuplarının her şeye inanan sadedil birer küçük mahluk olduklarını, parlâmentoda bulunan kadınların münasebetsiz müdahalelerle ortalığı karıştırdıklarını "söyledi. Bu sene de Yolcuların ehemmiyetli bir kısmı Karadeniz, Ege ve Akdeniz kıyılarına gemilerle gidip geldiler. Minare ve alem tamircilerinden sadece 6 usta ve 3 çırak kaldı. Geçen sene biri Bursa ulu cami âlemlerini tamir ederken düşmüştü. 9 Eylül sergisinde altın diye verilen madalyalar bakır çıktı. İtalya'da veliahdın izdivacı sebebi ile 400.000 kişinin cezası affedildi. Tire de bir av derisi çalmaktan maznun kebapçı çırağı 18 yaşındaki İzzet polis karakolunda tavana iple asılı olarak bulundu. Adli tabip vücudunda darp izleri görünen sanığın öldükten sonra bir başkası tarafından asıldığına dair rapor verdi.

Divanı muhasebat dairesi satın alınan eşyanın masraflarını vize etmek için yerli malı olduklarına dair ticaret odası vesikası talep etmeye başladı. Tufandan sonra inşa edilen ilk şehir olan "Kiş" şehri İngiliz arkeologları tarafından bulundu. Son yedi senede 463.534 muhacir geldi. İstanbul'da 6200 sokak var. Sterlin kuru düştü sonra tekrar eski seviyesine yükseldi. Komünist propaganda da bulunmak sebebi ile Yunan amele ittihadının feshine karar verildi. Edirneli avukatlar ev ve yazıhanelerinde kahve ve çay adetini kaldırmayı yerine kışın ıhlamur yazın ayran ikamesine ve yerli malı kullanmaya karar verdiler. Demiryolu Sarı kışlaya ulaştı. Ekmek fiyatında 10 para francalada 1 kuruş indirim yapıldı.

Tunus`ta veba baş gösterdi. Ortodoksların ellerinde haçlar olduğu halde sokak sokak dolaşmaları ve çırılçıplak soyunup papaz tarafından denize atılan haçı çıkarmaları yasaklanınca bu sene haçı kiliselerindeki büyük havuzların içine attılar sonra da mukaddes sudan kase kase içtiler.

Adana'da iki açık göz küçük köprü başına bir baraka yaparak Kazan ve Kara hacılı yolundan gelen tütün odun ve kömürcülerden okturuva resmi almaya , parası bulunmayanların da heybe ve çanta vs. zapta başladılar şikayet üzerine barakaları başlarına yıkıldı. En çok reklamı yapılan ilaçlar yine öksürük, verem, bel soğukluğu, frengi, ademi iktidar ilaçları oldu.

Alışverişte esnafın halkı aldatmaları ihtimaline karşı dirhemsiz terazi ihdas edildi. Osmanlı hükümeti evrakı naktiyesinden eskiyenlerin ihtiyatları ile mübadelesi esnasında bir kısmının ihrak edilmeyerek tekrar piyasaya çıkarıldığı ortaya çıkarıldı: Mübadele komisyonuna mülga maliye nezareti tarafından N.B. isminde ihtiyar bir zat memur olarak atanmış ; bu zat her zaman ve her yerde bila kaydı şart uyurmuş durumdan istifade eden Rum, Ermeni aza da milyonları çarpmış.

Blumkin Trokçi ile münasebette bulunarak fırkaya ihanet ettiği için Gepen mahkemesi kararı ile idam edildi. Bulgaristan / Rusçuk -Lipnik köyünde doğrudan demokrasi uygulanarak 200'e karşı 400 oyla meyhaneler kapatıldı. Paris'te komünist şimendifer makinistleri 24 saatlik Grev yaptılar. Resimli Ay Dergisi "Savulun geliyorum" ve "sesini kaybeden şehir" adlı yazılar sebebi ile yargılandı. Mübeccel Namık Hanım Güzellik kraliçesi seçildi. Bulgar Kralı Boris ve İtalyan kralının kızı prenses Jigovanna nın izdivacına Papa izin vermedi. İlk kadın şöför Muammer Hanım trafiğe çıktı. Hareket gazetesi sahiplerinden Suat Tahsin Bey bir müesseseden aleyhinize yayın yaparım tehdidi ile 2000 lira alırken yakalandı. 300.000 veremliye ancak 120 yatağımız olduğu açıklandı.Güzellik Kraliçemizi Yaşasın Gazi yaşasın Cumhuriyet nidalarıyla 10 binlerce halk Paris'e uğurladı. Paris sefiri Kraliçemize ziyafet verdi. Paris'te yapılan yarışmada Yunan güzeli birinci diğer tüm güzelller ikinci seçildi. İstanbul'da 13.000 doğum 10.000 ölüm 6.400 evlilik 755 boşanma oldu. Terkos şirketinin Beyoğlu'ndaki merkez binası taşlandı. Sebep: Fecri Ati Lisesine su vermemek. Avrupalılar güzelimizin hakkını yediler. Rus paralarında Leninin yerine güzellik kraliçesi Mel Mujoskin in resmi basılacağı haber alındı. Resimli Ay davası bitti. Sabiha H. Behçet B. ikişer ay Emin Türk 20 gün hapis aldı. Marmara'da şarktan garba Ege'de ceruptan şimale hafif şiddette depremler meydana geldi.

Gandi bir gönüllü kafilesiyle yola çıktı. İngilizler aleyhine propaganda yapacaklar. İthalatımız ihracattan 103 milyon fazla olarak gerçekleşti. Kunduracı Boyos'un evinde rakı fabrikası bulundu. Kulak mütehassısı Dr. Haydar İbrahim Bey portakalcıya kemençe , salep ve bozacıya gayda, yoğurtçu ve sütçüye ise başka bir enstrüman verilmesini önerdi. Bu tür esnafın bağırmak yerine enstrüman çalarak müşteri çekmeleri kulak sağlığı açısından iyi olacakmış. Şevket isminde bir zat Akşam gazetesi muhabirlerinden Vala Nurettin Beyi vurmak isterken aynı gazetenin idare memurlarından Şevket Beyi ağır surette yaraladı.


ŞÜKRAN HANIM HADİSESİ, ZARO AĞA...

"İzmir Valisinin Kızı Şükran H. sevgilisi Tiyatrocu Muammer Bey Gülcemal vapuruyla İstanbul'a kaçtılar. Şükran Hanım'ın validesi ve İzmir polis Müdürü Ömer bey kızı almak için İstanbul'a geldi. Kaçaklar İstanbul Limanında polisleri görünce Vapurun kıç tarafındaki ipten kayarak bir kayığa atlayıp köprüye çıktılar. Kayıkçı mani olmasa denize atlayıp intihar edeceklerdi. Bir kaç gün sonra kaçak âşıklar yakalandı. Polis Müdürü Ömer Bey Muammer beyi dövdü ve İstanbul'a görevli olarak değil özel işleri için izinli olarak geldiğini bildirdi. Muammer Bey süblime ile intihar ettiğini arkadaşları tarafından kurtarıldığını açıklayarak "pek yüksek bir makama" telgraf çekti. Telgrafında "bu gönül mültecisinin kurtarılması"nı istirham etti. Bilahare Muammer beyin küçük pazarlı Emine ile evli olduğu ortaya çıktı. Muamer'in terzilik yapan kızkardeşi ile birlikte ilk eşi Emine'nin evinin karşısında oturduğu, Emine'nin Muammer'in kızkardeşinden terzilik dersleri aldığı, bu derslerde Emine Hanım ı gören Muammer Bey'in kara sevdaya tutulduğu , istediği, kızın ailesinin vermediği, pencerelerine gidip tabancayı kalbine dayayıp intihar edeceğim diye bağırdığı Kanlıca'ya kaçırmaya teşebbüs ettiği dedikodudan kurtulmak isteyen kızın ailesinin sonunda Muammer Beyi içgüveysi aldıkları, bir kaç sene sonra hevesini alan Muammer Bey'in boşanma davası açtığı, davasının reddedildiği; bedbaht Emine Hanımın Kilis'e gitmiş olduğu öğrenildi. Muammer Bey Anadolu Gazetesine bir mektup yazarak kendini savundu.

" KADIN İNFİALİNE ZEBUN TENASÜL İÇİN YARATILMIŞ PASİF BİR MAHLUKTUR."

Trabzon'da isyan çıktığına ve teskini için mahalle general komutasında kuvvet sevk edildiğine dair Yugoslav, Bulgar, Avusturya ve Yunan gazetelerinde çıkan haberler tekzip edildi. 156 yaşındaki Zaro Ağa Amerika'ya gitti. Sivas defterdarlığı mekteplere verilen kitapların kağıdı yerli malı olmadığından parasını ödemedi. Gümüşhane mebusu Hasan Fehmi Bey 6 çocuklu kadınlara mükâfat vermek için bekârlardan vergi alınması gerektiğini beyan etti. Mazhar Osman neşretmekte olduğu Sıhhi Sahifeler mecmuasında "kadın infialine zebun tenasül için yaratılmış, pasif bir mahluktur" dedi. Irakta kalan Türk şehitlerine Seyyit Talip Efendi muntazam bir mezarlık yaptı. Lawrens'in Bağdat'ta Hacı Mehmet adıyla üfürükçülük yaptığı, Türk sınırı tarafına gelen Kürtlere üfürdüğü öğrenildi. İlk kadın hâkim Beyhan Hanım ilk duruşmasına çıktı. İngilizler Gandi'yi tevkif ettiler. Tevkif etmeye Hâkim, polis müdürü ve 20 polis gitti. Gandi'nin gece yarısı bir elektrik meşalesinin ışığı altında dişlerini temizlemesine izin verdiler.

Polis elektrik cereyanı veren aletle teçhiz edildi. İş bu alet tenle temas ettiğinde hareketten men ediyor. Motor ve elektrik mütehassısı Nurettin Rıza Bey otomatik piyango dolabı icat etti. Gazeteci Şemsettin B. üç seneye mahkûm edildi. Hasan, Şerif, Ramazan adlı 3 komünist 2. Ağır cezada yargılandılar. Orak çekiç damgalı bütün dünya işçilerini birleşmeye çağıran beyanname dağıtmakla suçlandılar. Davanın bir numaralı sanığı Musolini Ahmet firarda. Pendikte kahvecilik yapan musolini Ahmet üç ay önce fırkadan imzasız mektuplar aldığı, bir şahsın kendisini Haydarpaşa garında beklediği ve bununla görüştüğü sonra takip edildiği ve sonrada tevkif edildiği doğrultusunda ifade vermişti. Tevkiften sonra polislere "Bebekte mezarlıkta birisi beni bekliyor oraya gidelim onu da yakalayınız" demesi üzerine polisler tarafından mezarlığa götürülmüş ise de ortalıkta kimse bulunmadığı gibi sanık da bir yolunu bulup firar etmiştir.

ŞEYH SAİDİN OĞLU VE KÜRT İSYANI...

Şeyh Said'in oğlu üzerinde Şimali Kürdistan Cemiyeti yazılı ortasında hançer tutan bir el bulunan 14 adet mühürle yakalandı. Balaylarını Akdeniz'de geçiren musoloninin kızı ve damadı İzmir'e de uğradılar. Baküs firması "Türk yalan söylemez ben Türküm, Baküstan daha nefis rakı İstanbul`da yapılmamıştır. Bakis rakısı alınız." sloganlı reklam kampanyası başlattı. Polise mektep medrese gören bir köpek alındı. Eğitimli köpek Almanca biliyor. Köprü parası kalktı. Fenerbahçe 28 puanla şampiyon oldu. Kibrit ve çakmak tekeli 10 milyon dolar'a özel bir şirkete satıldı. Avukat Haydar Rıfat Bey Adliye v. Mehmet Esat Bey'e tehdit iftira v.s. den mahkum oldu. İş Bankası'nın 28. şubesi (Beyoğlu şubesi) açıldı.

Şeyh Said'in oğlu Selahattin ve arkadaşlarının yargılanmasına başlandı Şark isyanında Irak'a kaçan sanığın İngiliz komiseri Sir Hamilton'la ilişkiye girdiği, Irak harbiye mektebine gittiği 3.000 lira mektep ücretini ödemediği, Irak pasaportu ile Türkiye'ye girdiği, babası şapka kanununa muhalefetten gözaltına alınıp karakoldan firara yeltendiği için vurularak öldürülen Erzurumlu Memduh'un evinde kaldığı, tespit edildi.

Sanık mahkemede; isyanda 15 yaşındayım. Kardeşlerimle İran’a gittik. Paramız yoktu geçinemedik. Irak’a gittim. Yemek ve elbise de veren bir mektebe müracaat ettim imtihanla meccani olarak 2. sınıfa kabul edildim. Sonra buradan çıktım harbiye ye girdim. Çünkü ayda 15 lira veriyorlardı. Harp okuluna geçmenin tek sebebi bu 15 lira ile geçinme imkânını yaratmaktı. Önceki okulda maslahatgüzarımız Ziya Bey vasıtası ile Cumhuriyet hükümetine arzı sadakat ettim. Aftan istifade ediyordum. 20 kânunusanide İbrahim Tali Bey'den mektup aldım. Türkiye'ye gel serbestsin dedi. Pasaportumu konsoloshaneden Talat Ziya Bey aldı. Vücudu harp okuluna devama müsait değildir diye rapor alarak tazminat ödemeden harp okulundan çıkıp Türkiye'ye geldim. Kardeşlerim önceden yurda dönmüşlerdi zaten. Ben Halep tarikiyle Suriye ye geldim. Oradan sınırı geçtim. Cemiyetimiz ilmidir. Teşkilâtıesasiye kanununa binaen ilmi içtimai bir cemiyet kurduk. Mühürler bu cemiyete aittir. Pasaportum Türk pasaportudur. Mardin’den, Diyarbakır'a indim. Polis vasıtasıyla Anadolu otelinde kaldım. Oradan Erzurum`a geçtim. Kardeşlerim ve annemle görüştüm. Memlekete gelir gelmez evlenmiştim. Karım mide / sinir hastası oldu tedavisi için Erzurum'a gittik. Bu esnada Mühürleri hazırladık devlete müracaata fırsat bulamadan gözaltına alındık.

Mühürdeki:

- Şın harfi şimali kelimesinin değil şark kelimesinin
- kaf harfi Kürdistan kelimesinin değil genç kelimesinin
- cım harfi cemiyet kelimesinin değil cumhuriyet kelimesinin ilk harfleridir.

Yani biz Şimali kürdistan cemiyeti değil Genç Şark Cumhuriyetçileri gibi bir dernek kurmuştuk. Gazetelere ilan verip cemiyete adam arayacaktık. Bu cemiyetin mühürlerini hazırladık ama resmi makamlara müracaat etmeye fırsat bulamadan yakalandık... evet mühürlerin birinde azadı sözcüğü yazılıdır ancak kanaatimce biz kürtler zaten müstakiliz başka istiklale lüzum yok. Her ne kadar mühürler tezeklerin altında bir çaputa sarılı olarak bulunmuş ise de biz mühürleri saklamak kasdı ile böyle yapmadık mühürler kazayla oraya düşmüş doğrultusunda beyanlarda bulundu.

İstanbul, Ankara arasındaki telefon görüşelerinin sayısı ayda 7.000'i buldu. Zaro Ağa`yı Amerika'ya götürecek olan vapur Atina'ya uğradı. Zaro Ağa Venizelosu ve bir gazete merkezini ziyaret etti. Gazetenin tahririye müdürü Konstantidin`i ve yolda gördüğü diğer bazı galatalıları da tanıyan Zaro Ağayı içki düşmanı bir dernek Amerika'ya götürüyor. 12 Padişahın cülus ve infisallerini hatırlayan Zaro Ağanın hedefi yaşı kadar altın getirmek.

"ÇİĞ ETİ BİRAZ BULGURLA KARIŞTIRIP ÖYLECE YİYEN BU ADAMLARIN AFRİKA VAHŞİLERİNDEN VE YAMYAMLARDAN HİÇ BİR FARKI YOKTUR"

Şeyh Said'in oğlu Selahattin'in Ankara Ağır Cezadaki yargılanmasına devam edildi. Erzurum ve Muş'taki Hobyan davaları da Ankara'ya gönderilip bu dava ile birleştirilecek, Tayyarelerimiz sakileri bombaladı. Selahattinin cemiyetinin Merkezi Halep'te bulunan başkanlığını İstanbul'da Kürt Teali Cemiyetinde çalışıp müterekede kaçan doktor Şükrü'nün yürüttüğü Hobyan cemiyetinin şarktaki şubeleri üzerine kurulacağı tesbit edildi. Muş ve Elazığ`da Halep`te tabedilerek şemsiyeler içinde yurda sokulan çeşitli beyannameler ele geçirildi. Genelde 150 likler, özel olarak ta Kiraz Hamdi ve Çerkez Ethem`in şakileri destekledikleri ortaya çıkarıldı. İngiliz casusu Lawrence da zaten bu yüzden güney sınırlarımıza kadar geldi. Ermeniler, Ağrı'ya saldıranlar, Şeyh Said'in oğlu da aynı plan dahilinde çalışıyorlar. Karargahı Ağrı'da bulunan süvari fırkamızın mızraklı alaylarından biri şakileri perişan etti. Aşiret eşkıyaları mızraktan çok korkmaktadırlar.

İstanbul'da 10.000 dilenci olduğu tespit edildi. Şükran Hanımla Aktör Muammer Bey yeniden buluştular. Şükran Hanım kendisinin İzmir’e zorla götürüldüğünü beyan etti. Bu doğrultuda savcılığa istida verdiğine dair şayialar da var. Kaçan şakiler ölülerinin kellelerini keserek yanlarında İran’a götürdüler. Şakileri ordudan atılan subaylar yönetiyor. Şapkayı çıkarıp etrafını kesip külah haline getiriyorlar. Çiğ eti biraz bulgurla karıştırıp öylece yiyen bu adamların Afrika vahşilerinden ve yamyamlardan hiç bir farkı yoktur. İki kolordu bir haftada şakileri bastırdı. İktidara yakın çevreler bu isyanın şeyh sait isyanından daha mühim olduğunu söylediler. Zeylan harekâtında 15.000 şakı imha edildi. 1500`ü ise Ağrı kovuklarında saklanıyorlar onlar için yeni operasyonlar planlandı. Ağrı eteklerinde eşkıyaya iltica eden köyler tamamen yakılarak Ercişe sevk ve iskan olundu. Zilan deresi lebaleb ecsat ile doldu. Şakilerin amacı kürdistan krallığı kurmak. Iğdır'ın Aralık nahiyesine baskın yapıp hükümet konağını ele geçiren şakiler püskürtüldü. Şakiler ilk iş telgraf tellerini kesmişlerdir. Ağrı eteklerindeki kızılbaşlar şakilere destek verdikleri için tenkil edildiler. Mecburi iniş yapan tayyarecilerimiz burunları kulakları kesilmek gözleri oyulmak suretiyle şehit edildiler.

Tayyarecileri öldüren şaki yakalandı. Askeri nezarethaneden kaçmaya teşebbüs eden cellat emre itaat etmediğinden vuruldu. Beyazıt' tan İrana gönderilen posta irandan postayı alacak kimse gelmediğinden Beyazıt' a geri geldi. Rus hudut kumandanı hükümetinden icabında kuvvetlerimize yardım için emir aldığını Sınırdaki kuvvetlerimizin komutanı Yüzbaşımıza bildirdi. Yüzbaşımız teşekkür etti. İran'dan Rus sınırına da tecavüz oldu. Şakileri kovalayan Rus kuvvetleri İran toprağına girdi. Rus kumandan İran kumandanını tahkir ederek avdet etti. Ordumuz iran sınırını 80 km uzunluğunda bir şeritte geçip şakileri imha etti. Fransız Lehçesinin menşesinin Turani olduğu ortaya çıkarıldı. Eşkiyadan 1700 yeni boş çuval ele geçirildi. Müsademe yerinde ölen bir aşiret reisinin cebinden "Makedonya'lılar bir vakit Makedonya'da ne yaptılarsa siz de Kürdistan'da onu yapacaksınız. Hiç korkayın 100 seneden beri adettir kaybetseniz bile devlet sizi affedecektir." yazılı bir kağıt çıktı.

Çiçerin istifa etti; yerine Litvinof getirildi. Napolide deprem 1778 kişi öldü. Büyükada`da ikamet etmekte olan sabık Rus diktatörü Troçki Türkçe öğrendi. Batum'dan gelirken yanında bulunan hükümetin izin verdiğinden fazla miktardaki parasına gümrük görevlileri tarafından el konulan safdil bir adam paralarımı nasıl geri alırım diye Trokçi'ye akıl sormaya gittiği için gözaltına alındı.

Şakiler Dr. Yüzbaşı Fatih Bey'i gözlerini oyarak diğer bir zabitimizi de kulağına kızgın demir sokarak öldürdüler. Hakkari'ye akın yapan Musul kürtleri geri püskürtüldü.

Irak'tan eşkiya girdi. Bombardımanlar her gün devam ediyor İran da Kürtlere vurmaya başladı. Şarktaki köylerde eşkıya beyanname dağıttı. Beyannamelerde "Ey büyük bir millet olmaya layık Kürt kardeşler bütün milletlerin istiklallerini kazandıkları bugün Türk idaresinde kavrulan aziz Kürt milletinin hala esaret halinde yaşamasına tahammül edecek misiniz." diye yazıyor. Uçaklarımız sakileri perişan ediyor.

Hayvanlarla bir damda yatan helâ yapmayı bile bilmeyip evlerin üstünü ve kırları gübreliğe çeviren bu iptidai muhite ordumuz aynı zamanda bir medeniyet getirdi. Genç Türk kıtalarının hayatı mıntıkanın hayatına da tesir ederek insanca yaşamayı aşıladı. Taymis gazetesi Ararat ta binlerce Kürt asisinin müstahkem mevkilerde tutunduğunu, 66 bin kişilik asker ile 100 tayyarenin buraya kaydırıldığını yazdı. Hükümet aşiretleri iskâna karar verdi. Erciş Milisleri ordunun yanında kahramanca savaştılar. Suriye`den tecavüz eden Haco sınırı aşıp telgraf telefon tellerini kesti. Haco "Türk gazeteleri irtica diyorlar. Bizim amacımıza dinsel değildir. Kürt istiklalini temindir." muhtevalı beyannameler dağıttı. Tan gazetesi bir Türk fırkasının İran toprağı dâhilinde muhtelif mevzileri işgal ettiğini yazdı. Journal`e göre 150 Kürt köyü yakılmıştır. Kürt asileri ellisi zabit olmak üzere 350 Türk askerini öldürdüklerini 450 sini yaraladıklarını iddia ettiler. Resi makamlar ise 1600 Kürdün öldürüldüğünü açıkladılar. Fransızlar geri çekilen Haco`yu tevkif ettiler. Davarlarını otlatmak maksadı ile hudutlarımızdaki meralara girmiş olan Asuriler sınır dışı edildiler.

SERBEST FIRKA, KAYBOLAN ADA, YENİ KOMÜNİST TEVKİFATLARI...

Paris sefiri Fethi Bey`in halk fırkasından ayrılıp yeni bir fırka yapacağı açıklandı.

Komünistler adliyeye sevk edildi. Hasan Ali ve Cevdet firardadır. Kızıl İstanbul gazetesi ile çeşitli beyannameleri basan Nusret kod Remzi, Kemal kod Nusret, Hatice (Hasan Ali nin kardeşi), Mehmet Emin, Kemal Remzi Rusyadan gelmişler. Cava ve Sumatra arasındaki Anak Krakata adası yanardağ patlaması neticesi kayboldu. Londra gazetelerine göre İran`la aramızda harp başladı. 150`liklerden filozof Rıza Tevfik Halep'te Kürt Ermeni kongresine katıldı. Çerkez Ethem Bağdat'ta çok sefil bir medrese odasında yardımlarla geçiniyor. Serbest cumhuriyet fırkası kuruldu. Napolyon çocukken hayatta olan Zaro Ağa`nın Amerikan mecmualarında kılıç sallarken, kızlarla güreşir, kadınlarla öpüşür veya boks yaparken resimleri yayınlanıyor.

Diyarbakır'a vasıl olan umumi müfettiş İbrahim Tali Bey'e bütün aşiretler arzı sadakat etti. Troçki yoldaşa suikast yapıldığına dair şayialar çıktı. İzmir'de yakalanan komünistler den Giritli Cazım, Mehmet Ziya ve bir arkadaşı İstanbul'a getirildiler. Sanıklar sevklerinden evvel 1. Noterde savcılığa tevkifimiz haksız diye protesto çektiler. Sivas demiryolu açıldı. S. fırka şehir meclislerine namzet olarak Rum ve Ermenileri de gösterdi. İzmir'de 1 Ağustos sebebi ile sokaklara beyanname yapıştırılması sebebi ile düzenlenen operasyonlarda burada ismi Ali olan Hariç memleketlerde ise başka bir isimle TKP'yi temsil ettiğini iddia olunan mühim bir komünist yakalandı. Bunun yanında Remzi ve Mehmet Emin isimli komünistler de tutuklandılar. Ali halen polistedir. Zanlılarla beraber Pedallı makineleri, şapirograflar ve çok sayıda aleyhterane beyanname de ele geçirildi. Fatih'te de komünist beyannameleri bulundu. CHF nümayişine gelen serbestçiler yaşasın gazi yaşasın Fethi Bey diye gösteri yaptı. Konuşmacılardan CHF Aydın mebusu Haydar Rüştü Anadolu gazetesinde bu göstericileri eleştiren bir yazı yayınladı. Bunun üzerine Anadolu matbaası önünde toplanan halk menfi tezahürat yaptı. Fethi Bey`in kaldığı İzmir palas önünde toplanan halk sevgi gösterilerinde bulundu. Halk fırkası önünde nümayiş yapan ahali Fethi Bey lehine CHF aleyhine tezahüratta bulununca fırka azasından Sabri Bey ahaliye namussuzlar diye bağırdı. Ahali binaya hücum etti. Önce Polis sonra Jandara olaylara müdahale etti. Vali vatandaşları teskin etmeye çalıştı. Halk Anadolu matbaasına doğru yürüyüşe geçti. Ateş açıldı. 12 yaşında bir çocuk öldü 15 de yaralı var. Beyni parçalanan çocuğu Fethi Bey`e getiren nümayişçiler al emanetini diye bağırdılar. Çoğuğun vurulması üzerine galeyana gelen halk Anadolu matbaasına saldırdı. Jandarmanın da kifayet etmemesi üzerine asker de olaylara müdahale etti. Kalabalıkta mektep talebeleri var.

Olaylar sebebi ile aralarında komünist Kerim ile İzmir Liman Şirketi amelelerinin de bulunduğu 9 kişi tutuklandı. Yevmiyelerinin tezyidini talep eden İzmir Liman Şirketi ameleleri Grev ilan ettiler. Lian önünde toplanan işçileri jandarma ve asker dağıttı. Grevci ameleler İzmir palas önüne gidip Fethi Bey`i selamladılar. Halk F. ile Anadolu gazetesi muhafaza altına alındı. İzmir Palas etrafında devriye geziyor. Diğer bazı komünistler de gözaltına alındı. Liman amelesi işe başladı. Anadolu matbaası tahrip oluş durumdadır.

1. ve 2. kordon Gazi Bulvarı Bellvis pasaport askeri kordon altındadır. Fethi Bey ölen çocuğun babasına 100 lira verdi ama baba parayı kabul etmedi.

CHF İzmir mutemedi Salih Bey ocağa saldıranların çocuklar Kürtler ve sabıkalılar olduğunu iddia etti. İzmir'de Fethi Bey`i dinleyenlerin sayısının 50.000i aştığı bildirildi. İzmir`de 5.000 İncir amelesi ücret artışı talebi ile greve gitti. Jandarma silah kullanarak grevcileri dağıttı. 8 kişi yaralandı, 36 kişi tevkif edildi. Her sokakta asker jandarma polis dolaşıyor. Komünist Selim de gözaltına alındı. Kayışdağı suyu Kadıköy'e getirildi. Son Posta müdürü tevkif edildi. Vanu'yu öldürmek isteyen şahsın açtığı ateş sonucu yaralanan gazeteci Şevket Bey`in ayağı kesildi.

İş Bankası'nın kumbara alanlar arasında çektiği "kura" sonucu ilk Güzellik yarışmasında birinci çıkan Hicran H. 500 bin lira ükafat kazandı. Gazi Hazretleri "zaruretler başvekil olamı icap ettirirse bu vazifeyi tevazu ve minnetle ifaya müheyyayım." dedi. Halk Fırkası nümayişlerinde "Halis Türk reyini halk fırkasına ver" yazılı pankartlar taşındı. Kasımpaşa`da seçim sandığı başında Serbest fırkacılar yeşil bayrak açtı. Serbest Fırka gösterilerinde Vefa kulübünün bayrağını taşıyanların Vefa`lı olmadıkları tesbit edildi. Belediye seçimleri yapıldı.

40 Türk bahadırının ettiği Fransız taburunun zaptedilen tarihi sancağının S. Fırka'ya ilhak eden yeni Adana gazetesinin sahibi Ahmet Remzi Bey tarafından fransızlara satıldığı iddia edildi. Antalya seçimlerinde olaylar çıktı. 8 yaralı var 30 kişi tevkif edildi. Tevkif edilenler içerisinde S. Fırka ocak reisi Dr. Burhanettin Bey ile azalar da var. Adana`da ayetli bayrak çekildi. Giresun ve Havza da da olaylar çıktı. Seçim günleri tüm yurtta olaylar devam etti. Seçimi Halk Fırkası kazandı. İstanbul`daki oyun 3/4 `ünü CHF aldı. İzmir`de "tufan" felaketi: 117 ölü, binlerce ev yıkıldı. Zarar iki milyona yakındır. 2000 kişi evsiz kaldı. Nezleye karşı aşı bulundu. Gümrükten 7.000 tabanca kaçırıldı. Merkez Heyeti Serbest Fırkanın feshine karar verdi. İlk ses Kraliçesi seçildi: Hudadat Şakir Hanım. Amerikan Ticaret nezareti müsteşarı Mister Klayn`a İzmir Ticaret odası nın hediye ettiği 10 paket incirden 3`ü oda da unutuldu. Bilahare bunlar açılınca içinden olabilecek en adi incirler çıktı. Rezaletin sorulusunun Toronto müessesesi olduğu açıklandı.

Yargılamaları devam eden Komünist sanıklar arasında 17 yaşında mektepli bir kız da var (Nihal Hanım). Sanıkların toplam adedi 16'dır. Bursa`lı Tornacı Mehmet Emin Edirne`li Makinist Remzi İstanbul`lu Kemal, Cemal, Fatma, Nadide, Giritli Tüccar Hazım, Giritli Memur Nusret İzmir`li Gazinocu Mehmet Ziya, İstanbul`lu Tayyare Makinisti Cemal, Hasan Ali, Şam`lı Ressam Halil, Hatice, Terlikçi İsmail, Çamlıca Kız Lisesi talebesi Nihal, valdesi Münire, Zanlılardan Mehmet Emin daha önce 3 aya, Hazım 3 seneye, Hasan Ali 15 sene ve sonra 3 ay `a mahkum olmuştur. Celal, Nadide, Mehmet, Ziya, Hatice okuma yazma bilmemektedirler. Hasan Ali Moskova`da tıp tahsili etmiştir. Hasan Ali Bey`in TKF namına murahhas olarak K. Enternasyonale gönderildiği tesbit edilmiştir. Yargılamalar hafidir. 33 talebe vekaletler namına Avrupa`ya tahsile gönderildi. Ahali gazetesi mesul müdürü Reşat Bey Reisi Cumhur hakkında yazılan ve halkı askerlikten, soğutmak vs. gibi sebeplerle tevkif edildi. Şark Musikisi dalında Hanımlar arasında Türkiye bülbülü seçilecek. Adana'yı su bastı 30 ölü. 35 ev yıkıldı. Krişnamurti İstanbul'a geldi. Güzellik kraliçesinin milli bir vazife olduğu açıklandı.

MENEMEN/ KUBİLAY OLAYI

Manisanın Ebeköy mahallesinden Elbiseci Süleyman Sırrı, Derviş Mehmet, Nazlıca Mahallesinden Emrullah oğlu Mehmet, Ankara mahallesinden Murtaza oğlu Hasan, Ebeköyden Ali oğlu Hasan Manisa'dan Menemen'e gelerek halk arasında şeriat isteriz propagandası yaptılar. Bir jandarma müfrezesi müdahale etti. Asiler ateş açtılar. Müsademede Derviş Mehmet, Şamdan Mehmet ve Hacı Topuz oğlu Mehmet öldü. Emrullah oğlu Mehmet hafif, elbiseci Süleyman Sırrı ağır yaralandı. İhtiyat zabiti Kubilay`ın yanında bekçi Hasan da şehit düştü. Hasan ile Ali oğlu Hasan kaçıyor. Derviş Mehmet eski bir nakşibendi Şeyhidir. Hadise gecesi dağ yollarından yürüyerek sabah namazında Menemen'e ulaşmışlardır. Derviş silahsız diğerleri panzerli ve çifte fişeklidirler; başlarında külah sırtlarında cübbe vardır. Menemen'de gördükleri ilk camiye girdiler. İnnafethnaleke yazılı bayrağı alıp şeriat isteriz diye isyan ettiler. Kubilay müfrezesinden önce varıp vazgeçin dedi. Kurşunla cevap verdiler. Kahraman zabitimiz tabancasını çekip karşılık verdi. Yakalandı. Yere düştü. Şerirlerden biri üzerine atıldı. Zavallı gencin boynunu kama ile ayırıp bayrak direğinin ucuna taktı; hatta şehit zabitimizin kanını içti; şerirler cami pencerelerini inare şerefesini siper yapıp saldırdılar.

Manisa'da 25, Menemen'de 13 kişi tevkif edildi. Müsademede ahaliden de 4 kişi yaralandı.Yaralı yakalanan Süleyman"20 gün zikrettikten davamında tekrar, yüz gün tekbir getirdikten sonra 101. gün Derviş Mehmet nübüvvet mertebesine erişti ve harekete geçtik. Siz bana Derviş Memhed'in öldüğünü söylüyorsunuz ama o ölmez" dedi. Şerirlerin Keçeci Süleyman tarikatına mensup oldukları, Derviş Mehmet'i Mehdi kabul ettikleri, Menemen'e gelirken Yağcılar köyü civarındaki çamlıktaki çardaklarda saklandıkları tesbit edildi. Firariler Ahiler köyünde yakalandı. Yakalananlar savcıya "sen gavursun imana gel" deyip ifade veremdiler. Yaralı yakalananlardan biri "Derviş Mehmet Mehdidir. Tekrar dirilecektir. Hakikati söyletmek için beni ateşe atsanız Hz. İbrahim gibi yanmam" demiştir.Şerirlerin Kitmir isminde köpekleri vardır. Şerirlerin hepsi 19-20 yaşlarındadır.

Manisa Arapoğlan mahallesinde çırak İbrahim`in kahvesinin mürteciler tarafından esrar ve nakşi tekkesi haline getirildiği anlaşıldı. Manisa`da Harun Yahya Cami imamı Hafız Ahmet, Hacı Hilmi, Simsar Mustafa, Eskici Ali tevkif edildi. Menemen de şerirlere ip satan yahudi bir bakkal şeriatçılıktan tevkif edildi.

Şerirler önce Kese köyüne uğrayarak cuma namazı kıldılar. Derviş Mehmet elde silah minareye çıkarak kapıyı pencereyi tutturmuş kelime-i tehdit ve inna... bayrağını çektirip "Halife Abdülmecit avdet etti dünyayı 40 günde ıslah ve müslümanlığı ihya edeceğiz. 10 bin kişi heryeri sardık, İzmir ve İstanbul'u aldık. Bayrağımız altında toplanın, Sancakı şerif çıktı bize katılın" şerirler kendi aralarında arapça konuşuyorlardı. Şerirler Gediz nehrini geçiren Kayıkçıya başarılı olurlarsa 200 lira maaşlı memuriyet vadettiler. "Mehdi" Derviş Mehmed Kubilay'a da kafir dininden çıkması teklifinde bulundu. Kubilay ben de müslümanım demiş ama dinletemedi. Kan haramdır. Ama bunun kanını içmek helaldir deyip kanını içtiler. Hasan ağa camii kuşatıldı ancak şerirler Mehdi'nin kurşunla ölmeyeceğine dayanacağına inanıyorlardı. Üzerlerinden esrar çıktı. İçmiş olmaları kuvvetle muhtemeldir.

Derviş Mehmet evvelce Manisa Belediyesi Evlendirme Memuru idi; bilahare işten çıkarıldı. Serbest fırka başkanının seyahat esnasında bir tekkede kalması ve İzmir civarındaki yanlış propagandası bu tür olayları besledi. Ayrıca Menemen'de seçimleri S.Fırka kazanmasından da cesaret aldılar. Derviş'in 150'liklerden çerkez Ethemle çalıştığı ve Yunan'lılara hizmet ettiği tesbit olundu. Firariler de ifade vermediler.

Menemen'den Saffet Elekbaşı şeyhi Manisa'ya gidip Hatuniye Camiinde vaazlar veriyordu. Maksi Şeyhi Esat Efendi Şeyh İsmail Hakkı ve Mustafa da aralarında olmak üzere toplam 7 Şeyh ve 7 sivil tevkif edildi. Balıkesir’de Nakşi Şeyhi Halil ve oğulları tevkif edildi. Fethi Bey bu Şeyhin evinde misafiri olmuştur.

Jandarma komutanının olay mahalline gelip müdahale etmediği ortaya çıkarıldı. Jandarma K. Yüzbaşı Fahri Divanı harbe verildi. Menemen tahkikatı bitene kadar kimseye pasaport verilmeyecek. Menemen ve Manisa`da 1 ay sıkı yönetim ilan edildi. 150 kişi daha tutuklandı. Derviş Mehdi`nin 1,5 ay önce Şeyh Esat'ı ziyaret ettiği tesbit edildi. Menemen münevverleri mürtecileri alkışlayanları ihbar ettiler; 10 kişi tevkif edildi. Pasaport yasağı haberleri tezkip edildi.

Şerirlerin Kubilay'ın başını kamayla değil iri bir testere ile kestiği ortaya çıkarıldı. Kahraman zabitiiz "beni kurşunla öldürün" diye bağırdı, ama caniler dinlemediler. Kelime-i şaadet getir dediler, getirdi ve iri bir testereyle boğazını kestiler. Jandarma komutanı cami avlusuna gidip yalnızca nasihat etti. Ona cevaben "Mehdi- Halife Abdülecid sınırda bekliyor dediler. Jandarma Komutanı daha sonra odasına gitti, kapıyı kilitledi, pencereden Kubilay'ın kesilmesini seyretti. Jandarma neferlerinden biri pencereden olsun bir el ateş etmek istedi" bu iş sizin bildiğiniz gibi değil diyerek mani oldu. İsyana 1000- 1500 kişi katıldı.


Hüseyin Baha COŞKUN



Son Güncelleme Tarihi: 07 Mayıs 2012 12:29

 

Bu yazıyı Facebook'ta paylaşabilirsiniz:
Facebook'ta paylaş
0
Yorumlar
Uyarı

Yorum yazabilmek için üye olmalı ve oturum açmalısınız.

Eğer sitemize üye değilseniz buraya tıklayarak hemen üye olabilirsiniz.

Eğer üye iseniz oturum açmak için buraya tıklayın.