DOLARA DAYALI TÝCARETTE SONA DOÐRU
28 Temmuz 2018 18:55 / 1195 kez okundu!
Ezberlerim nerelerde çatýr çatýr çöktü? Dünyanýn özgürleþmesi ve insanlýðýn geliþmesinin önünün açýlmasý için geri býraktýrýlmýþ ülkelerin ataða geçme aþamasýnda, emperyalist merkezlerin bunun önüne geçmek için karþý hamlesi ile baþladý bu çöküþ. Böylece kalkýnmanýn, geliþmenin ve de hatta daha ileri demokratikleþmenin, yalnýzca batý odaklý düþünmekten geçmeyeceði sonucuna ulaþtým. Geçen yüzyýlda her þeyin referansý olan batý uygarlýðý artýk öyle deðildi.
****
DOLARA DAYALI TÝCARETTE SONA DOÐRU
Dünyada ilginç geliþmeler oluyor. Eski 'dünya düzeni' sarsýlýyor, tahtý sallanýyor. Öyle ki benim ezberlerim tepetaklak. Ben sanýyordum ki dünya entegre olmaya gidiyor, giderek tek dil, tek para, dünya çapýnda koordineli ticaret, ya da bir tek dünya pazarý. Bunun da 'küreselleþme' olduðunu düþünüyordum.
Belki gelecekte olacak ama þimdilik olmayacaðý kanýsýndayým. Emperyalizm egemenliðinde mümkün görünmüyor. Emperyalist odaklar, geliþmeleri insanlýðýn ilerlemesine ve yararýna olmaktan çýkartýp, kendi sömürü düzenlerini sürdürme yönüne çevirmeye çalýþýyorlar. Bu da onlarýn doðasý gereði. Her gün bir fil yeme ihtiyacý olan ejderha, asla fillerin yiyecek olmaktan çýkma talebine hoþ bakmaz. Elbette bunun için mücadele gerekiyor. Emperyalizm geriletilmeden insanlýðýn ilerlemesinin önünün açýlamayacaðý bir tarihsel noktadayýz. Emperyalist kapitalist sistem artýk kendini yenileyemiyor. ABD’nin saða sola saldýrmalarý, ticaret savaþlarý açmasý, diðer dünya devletleri ile çatýþmalara girmesi, bunun sonunda da çaresizlik içinde geri adýmlar atmak zorunda kalmasý bu durumun iþaretleri.
Ezberlerim nerelerde çatýr çatýr çöktü? Dünyanýn özgürleþmesi ve insanlýðýn geliþmesinin önünün açýlmasý için geri býraktýrýlmýþ ülkelerin ataða geçme aþamasýnda, emperyalist merkezlerin bunun önüne geçmek için karþý hamlesi ile baþladý bu çöküþ. Böylece kalkýnmanýn, geliþmenin ve de hatta daha ileri demokratikleþmenin, yalnýzca batý odaklý düþünmekten geçmeyeceði sonucuna ulaþtým. Geçen yüzyýlda her þeyin referansý olan batý uygarlýðý artýk öyle deðildi.
Emperyalist kapitalist sistem artýk kendini yenileyemiyor çünkü teknolojiyi geliþtirse bile, bunu hayata uygulayamýyor. Yeni teknoloji, devasa önceki yatýrýmlarýn çöpe atýlmasýný gerektiriyor. Yeni teknolojiye dayalý yatýrýmlarýn geliþmekte olan ülkelerde yapýlmasý daha makul. Oralarda zaten eski sistemler kurulmuþ deðil. Dolayýsýyla önce eskiyi söküp atmak gibi bir büyük maliyet gerekmiyor. Ýþte bu sebepten geliþmekte olan ülkeler, geliþmiþ ülkelerden daha yüksek kalkýnma oranlarýna sahip ve bu yüzden ekonomik merkez, bu ülkelere kayýyor, dünyanýn çehresi deðiþiyor. Sanayi devrimi artýk sonlanmýþtýr. Bilgi çaðýna, daha geliþmiþ dijital teknoloji, elektronik ve robot emeði çaðýný geçiliyor.
Tabi bu durum, geliþmesi gecikmiþ ülkelerin, 'devrim' olmadan kalkýnamayacaðý tezini çürütüyor. Bu ülkeler tek baþlarýna bu iþin üstesinden gelemez. O nedenle bir araya gelme giriþimleri ortaya çýkýyor. Þanghay Ýþbirliði Örgütü ve BRICS, bunlardan öne çýkanlar. Þanghay örgütü Rusya, Kazakistan, Kýrgýzistan, Çin ve Tacikistan tarafýndan kuruldu. Sonradan bunlara Özbekistan da katýldý. BRICS ise Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluþuyor. Türkiye Þanghay örgütünde gözlemci, son BRICS toplantýsýna ise katýlýmcý olarak çaðrýldý. Türkiye'nin dönem baþkanlýðýný yürüttüðü Ýslam Ýþbirliði Örgütü de böyle bir merkez olmaya aday. Ya da BRICS ülkeleri, Ýslam ülkelerinin de kendileri ile iþbirliðine girmesinin önünü açabilmek için Türkiye'yi davet etti. Bu durumda 'eksen kaymasý' söylemi de kuruntu olarak kalýyor ya da batýnýn bu giriþimi önlemek için kullandýðý propaganda olmaktan öteye gitmiyor.
Bu ülkeler kendileri arasýndaki ticaretin para birimi olarak dolara yeni bir alternatif oluþturma yolundalar. Bu öneri ilk olarak Tayyip Erdoðan'dan gelmiþti. Rusya ve Ýran'la ticarette, milli paralarýn kullanýlmasý denemeleri var. BRICS Toplantýsýnda Erdoðan, batýnýn spekülatif deðerlendirmeler de yapan kredi derecelendirme kuruluþlarýna alternatif olarak kendi kredi derecelendirme kuruluþunun kurulmasýný da önerdi. Bu önerinin de olumlu karþýlanacaðý görünüyor. Dolayýsýyla hayata geçerse, yerleþik ekonomik kriterlerde köklü deðiþim getirecek geliþmeler olur bunlar. Uluslararasý ticarette dolarizasyon zayýflayacak ve ekonomik veriler daha objektif kriterlerle deðerlendirilecek, bu geliþme ile uluslararasý ekonomi, daha saðlam ve gerçek bir zemine oturacak. Ayrýca artýk, sanal paranýn 'cash' paranýn yerini almasýna doðru da bir geliþme oluþacaktýr.
Dolar üzerinden ticaretten ABD pay alýyor. Dolarizasyonun zayýflamasý ABD’nin çýkarlarýný sarsar. ABD bu iþin karþýsýna dikilecek ve ilerlemenin önünde engel oluþturacaktýr. AB’nin de onun yanýnda yer almasý muhtemel. Her þeye raðmen geliþmenin yol almasý kaçýnýlmaz. Bunu engellemeye gücü yetmeyecek.
Türkiye bu durumda eski olandan deðil, geliþmeden yana yer alýyor. Ayný zamanda AB ve ABD ile de baðlarý koparmamaya çalýþýyor. Doðrusu da budur. Çünkü yeni oluþumlar, eskiye henüz üstünlük saðlamýþ deðil. Bunun için epey bir zamana ve mücadeleye ihtiyaç var. Önümüzdeki bir kaç on yýl içinde bu geliþme mesafe kat eder ve eski dünya düzeni zayýflar. Erimekte olanda deðil, filiz veren ve geliþmekte olanda yer almak en mantýklýsýdýr. Eskiden tamamen kopmanýn henüz zamaný gelmedi. Fakat er geç gelecek. Uygarlýk, artýk kendisini besleyemeyen merkezlerden, kendisini geliþtirecek merkezlere doðru yol alacak. Hayatýn kuralý budur.
Firuz TÜRKER
28.07.2018
