VÝRÜSE KARÞI SAVAÞTA KORE'DEN ALINACAK DERSLER
01 Nisan 2020 09:43 / 2289 kez okundu!
ÜMÝT YAZICIOÐLU KORE'DEN BÝLDÝRÝYOR! ÜMÝT YAZICIOÐLU KORE'DEN BÝLDÝRÝYOR! ÜMÝT YAZICIOÐLU KORE'DEN BÝLDÝRÝYOR!
"Güney Kore olaðanüstü hal ilan etmeden, þehirleri karantinaya almadan bunu baþardý. Bu baþarýnýn sýrrý: Test, test, test. Güney Kore'de her gün 20 bin kiþiye test uygulanýyor. Nüfusa kýyasla dünyada en yüksek test oraný burada yapýlýyor. Kiþiler için 14 günlük karantina ve herkese zorunlu test!"
****
Covid19 virüsü / Güney Kore anýlarým/1
22 Mart 2020 itibariyle baþkent Seoul’da ikamet ettiðim Güney Kore’de yeni tip Corona Virüs (Kovid-19) vaka sayýsý 9 bin 887’e yükselirken, ABD’de 189.510’i geçti. Japonya Baþbakaný Þinzo Abe, ülkesindeki organizasyonlarýn 10 gün ertelenmesini istedi. Güney Kore Hastalýk Kontrol ve Önleme Merkezi (KCDC) verilerine göre, ülkede bugün ülkede sadece bir yeni vaka tespit edildi. Böylelikle Güney Kore’de vaka sayýsý 9 bin 878’ya çýktý. Baþkent Seul’daki bir çaðrý merkezinin 11. katýnda çalýþan en az 50 kiþide virüs tespit edildi.
Seul Belediye Baþkaný Park Won-soon yaptýðý bir basýn toplantýsýnda, Corona Virüsle mücadele kapsamýnda 207 çalýþanýn karantinaya alýndýðýný söyledi. Ülkede 165 kiþi bugüne kadar Kovid-19 visüsü nedeniyle yaþamýný yitirmiþ. Güney Kore’de her gün 20 bin kiþiye test uygulanýyor. Nüfusa kýyasla dünyada en yüksek test oraný burada yapýlýyor.
Seoul'da virüs testi þöyle yapýlýyor:
Virüs özellikle üst solunum yoluna yerleþtiði için nazofaringeal sürüntü örneði (aðýz ve burun mukozasý) alýnýyor. Alýnan örnek PCR adý verilen genetik inceleme için ilgili uzmanlarýn bulunduðu laboratuvarlara gönderiliyor. Yurt dýþýnda Korona virüsü için geliþtirilen taný testlerinden biri olan Covid-19 taný kiti aynen Güney Kore'de olduðu gibi ülkemizin baþkenti Ankara’da Ulusal Viroloji Laboratuvarý’nda da geliþtirilmiþ. Kit, hemen hemen virüsün tespit edildiði tüm ülkelerde, halk saðlýðý merkezlerinde kullanýlmaktadýr. Normalde 4 -120 saat arasýnda sonuçlanan taný testi bu kit ile 90 dakikaya kadar düþürülmüþtür. Ýlerleyen zamanlarda sürenin daha da düþürülmesi uzmanlar tarafýndan planlanýyor.
21 Mart 2020 tarihinde Frankfurt’tan OY542 sefer sayýlý uçakla sað salim olarak takriben on saat süren bir uçuþtan sonra 22 Mart 2020 tarihinde yerel saatle 12:05 de SEOUL INCHEON INTERNATIONAL hava alanýna indim. Uçaktaki tüm yolcularla birlikte karantinaya alýndým. Test yapýldý sonuçlarýný 23 Mart 2020 tarihinde yerel saatle 14:15 de öðrendim. Test sonuçlarým negatif çýktý. Korkulacak bir þey olmadýðý için sevindim. Fakat buna raðmen on dört günlük karantinaya zaruri olarak alýndým. Ýptal edilen tüm konferanslarýmýn ve bu nedenle doðan diðer masraflarýmýn tümünü buradan karþýlýyorlar. Karantina kurallarýna a dan z ye kadar uyuyorum. Çünkü, iþte "bana bir þey olmaz, ben gencim, saðlýklýyým, evde sýkýldýk, dýþarý çýkalým, herkes evinde, biz çýkabiliriz" diyenler gibi düþünmüyorum. Kurallara uyuyorum. Karantina Kurallarýna uymayanlar hem kendilerine ve hem de çevrelerindeki insanlara en büyük zararý verebilirler. Tedbir; tercih deðil, zarurettir.
Ýhmalin bedeli aðýrdýr
Ýhmalin bedelinin aðýr olmamasý için Güney Kore hava alanýna indikten sonra beni ve diðer yolcularý hemen karantinaya aldýlar. Benden alýnan örnek de 24 saat hizmet veren bir laboratuvara gönderilmiþ. Korona virüse karþý mücadelede bu laboratuvarlar, içinde ikamet ettiðim bu ülkede önemli bir iþlev yapýyorlar. Ülke çapýnda bu amaçla 96 kamu ve özel laboratuvar aðý kurulmuþ. Laboratuvarda test sonuçlarý 5-6 saatte alýnýyormuþ. Test sonuçlarý yukarýda da belirttiðim gibi yirmi dört saat içerisinde bana bildirildi fakat aslýnda altý saat içerisinde test sonuçlarý öðreniliyor. Burada her gün yirmi bin insanýn testi yapýldýðý için test sonuçlarý test olan þahýslara yirmi dört saat içerisinde iletiliyor.
Bu baðlamda þunu da belirtmek istiyorum
Güney Kore 17 gün içinde korona19 virüsü nedeniyle testi geliþtirip ülke çapýnda geniþ bir laboratuvar aðý kurmayý baþarmýþ. Yetkililer, 2015’teki MERS (Orta Doðu Solunum Sendromu) salgýnýnda edinilen tecrübenin ardýndan ders çýkarýldýðýný söylüyorlar. O salgýnda Güney Kore’de 36 kiþi ölmüþtü. Bunun üzerine bulaþýcý hastalýklarla ilgili strateji geliþtirilmiþ, Hastalýk Kontrol Merkezi en kötü olasýlýklara karþý hazýrlýklarý yürüten özel bir birim oluþturmuþ. Korona19 virüsü salgýnýnda bu hazýrlýklarýn önemli bir iþlev gördüðü belirtiliyor.
Covid-19 testinin doðruluk oranýnýn yüzde 98 olduðu belirtiliyor
Güney Kore’deki Covid-19 testinin doðruluk oranýnýn yüzde 98 olduðu belirtiliyor. Bu kadar fazla sayýda kiþiye test uyguladýðýndan dolayý Güney Kore örnek ülke olarak gösteriliyor. Ayrýca uzmanlar, isabetli testlerle erken teþhisin ve bunun sonucunda uygulanacak karantinanýn ölüm oranýný düþürmede ve virüsün yayýlmasýný engellemede önemli olduðuna inanýyorlar. Gün eleþtiri veya açýk arama günü deðildir. Gün birbirimize çatýk kaþla bakma, darýlma, küsme, mesafe koyma, sýrt dönme günü de deðildir. Bir olursak muvaffak oluruz.
Korona19 virüsü, her doðal afetin iþlediðini yapýyor.
Bunlarý anlatýrken þu düþüncemi siz okuyucularýmla paylaþmak istiyorum. Bu günler bahsini çok ettiðimiz korona19 virüsü, her doðal afetin yaptýðýný yaparak bize, içinde bulunduðumuz sistemin kör noktalarýna, eþitsizliðe, adaletsizliðe ayna tutuyor. Aynen ta 1300’lerde Avrupa’yý kasýp kavuran kara veba gibi, korona19 virüsü salgýnýndan sonra da dünya, özellikle de insan odaklý olmayan küreselleþme, vahþi kapitalizmin iþleyiþi eskisi gibi olmayacak. Fakat yeni dünya düzeninin iyi olup olmadýðýný ise Korona19 virüsü deðil, mücadele belirleyecek. Peygamber Efendimiz veba olan yere gidilmemesini, veba olan yerden de çýkýlmamasýný tavsiye ediyor. (…) Hazreti Ömer, Þam'a gitmek üzere yola çýkacakken orada bir salgýn hastalýk baþladýðýnýn haberini alýyor ve yolculuktan vazgeçiyor. Bunun üzerine sahabeden birisi Hazreti Ömer'e, 'Allah'ýn kaderinden mi kaçýyorsun?' diye soruyor. Hazreti Ömer'in bu soruya cevabý çok manidardýr: 'Evet, Allah'ýn kaderinden yine Allah'ýn kaderine kaçýyoruz.' der." Korona19 virüsüyle en iyi mücadeleyi Çin ve Güney Kore yaptý. Avrupa ve ABD bu konuda bu iki ülke kadar baþarýlý deðiller ve baþarýlý da olamazlar. Bunun sebepleri çok, baþka bir yazýmda deðerlendireceðim.
14 gün karantina kuralý ve zorunlu test, G. Kore'yi kurtarýyor
Güney Kore'de Corona virüs salgýnýn ülkede yayýlmamasý için tedbirlerin arasýnda en dikkat çekenlerin baþýnda 14 gün kuralý ve zorunlu test geliyor. Belirtileri taþýyan ya da hasta olanlar için uzmanlar tarafýndan karantina süreci olan 14 gün kuralýnda evde kalmalarý uyarýsýnda bulunuluyor. Ben de Güney Kore'nin baþkenti Seoul'da karantinadaki onuncu günümdeki halimi ve ahvalimi sizlerle bu sütunlar vasýtasýyla paylaþýyorum. Bu vesileyle belirtmek isterim ki, karantina, bulaþýcý bir hastalýða maruz kalan þüpheli durumdaki insan ve hayvanlarý, hastalýðýn en uzun kuluçka devresine eþit bir süre kimse ile temas ettirmemek suretiyle alýnan tedbir faaliyetlerinin tümü, saðlýk yalýtýmýdýr. Kelimenin kökeni Ýtalyancadýr. Ekonomisi ticarete dayanan Venedik Cumhuriyetinde, baþkent Venedik'e salgýn hastalýk bulaþmasýn diye kente gelen gemiler 40 gün þehir açýklarýnda denizde beklermiþ. Karantina kelimesi buradan gelir.
Neler yaptým ve yapýyorum?
* Seyahatlerimi erteledim, konferanslarýmý iptal ettim.
* Seul'daki ilk 14 günümü modern bir dairede geçiriyorum.
* Ziyaretçi kabul edemiyorum ve kendimi izole ettim.
* Ýzole edilmiþ baþka bir kiþinin odasýna maskesiz girmiyorum.
* Odamý sýk sýk havalandýrýyorum.
* Özellikle yaþlýlar ve kronik hastalýðý olanlarla temas kurmuyorum.
* Ellerimi sýk sýk su ve sabun ile en az 20 saniye ovarak yýkýyorum.
* Sýk kullandýðým yüzeyleri her gün temizliyorum
* Havlu gibi hiçbir kiþisel eþyayý ortak kullanmýyorum.
* Kýyafetlerimi 60 ya da 90 derecede normal deterjanla yýkýyorum.
* Güçlü bir baðýþýklýk sistemi için bol bol sýcak su sývý tüketiyorum, dengeli besleniyorum, uyku düzenime dikkat ediyorum.
* Apartmandan dýþarý çýkmak zorunda kalýrsam mutlaka maske takýyorum.
* Ateþim yok, öksürük bazen biraz var, nefes darlýðým yok, evin içinde volta atýyorum.
* 22 Mart 2020 tarihinde test oldum sonucu negatif.
Sonuç olarak deðerlendirmek gerekirse:
Güney Kore Corona virüsle mücadelede ülkemiz Türkiye'de de örnek alýnmalý.
Corona19 virüsüyle savaþta Güney Kore ülkemizde model olarak deðerlendirilmeli çünkü daha önce MERS hastalýðýndan edindiði deneyimle corona virüse (Covid-19) karþý þu ana kadar Güney Kore baþarýlý bir mücadele verdi. Güney Kore'de 9887'den fazla vaka olmasýna raðmen ölü sayýsý sadece 165. Üstelik Güney Kore olaðanüstü hal ilan etmeden, þehirleri karantinaya almadan bunu baþardý. Bu baþarýnýn sýrrý: Test, test, test. Güney Kore'de her gün 20 bin kiþiye test uygulanýyor. Nüfusa kýyasla dünyada en yüksek test oraný burada yapýlýyor.
Korona19 virüsüne karþý mücadelede laboratuvarlar önemli bir iþlev görüyor. Ülke çapýnda bu amaçla 96 kamu ve özel laboratuvar aðý kurulmuþ. Laboratuvarda test sonuçlarý 5-6 saatte alýnýyor. Saðlýk yetkilileri bu yaklaþýmýn hayat kurtaracaðýna inanýyor. Güney Kore'de krona virüs vakalarýnda ölüm oraný yüzde 0,7 düzeyinde seyrediyor. Dünya Saðlýk Örgütü rakamlarýna göre dünya ortalamasý ise yüzde 3,4. Ancak uzmanlar, birçok korona19 virüsüne yakalanan hastanýn kayýtlara geçmediðini, bu nedenle gerçek ölüm oranýnýn daha düþük olduðuna inanýyorlar.
Dünya Güney Kore'nin korona19 virüsüyle yapmýþ olduðu bu mücadelesini örnek almalý. Corona virüs vakalarýnýn en fazla görüldüðü 8. ülke olan Güney Kore mücadele için çok farklý bir yöntem izledi. Güney Kore'de vaka sayýsý 9887olmasýna raðmen, bugüne kadar sadece 165 kiþi yaþamýný yitirdi. Bu rakam dünya genelinde corona19 virüs baðlantýlý yaþamýný yitirenlerin ortalamasýnýn oldukça altýnda seyrediyor.
Peki 50 milyon nüfusa sahip Güney Kore 29 Þubat 2020'de günde 909 olan vaka sayýsýný 01 Nisan 2020'de günde nasýl 101'e düþürdü. Uzmanlar bu iþin sýrrýnýn þüphe duyulan herkesin teste tabi tutulmasýndan geçtiðini belirtiyor. Güney Kore þu ana kadar 370 bin kiþiyi corona virüsü testine tabi tuttu. Her bir milyon kiþiden 5 bin 200 kiþiyi teste tabii tuttu. Sonuç olarak þunu belirtmek gerekir: Güney Kore'de 9887 vaka ve 165 ölüm var. Ölüm oraný: 165/9887=% 0,0166.
Türkiye ve acil iþler
Bu ortamda Türkiye'de acilen bütün siyasi tutsaklar ve kader kurbanlarý bir an önce serbest býrakýlmalý, bu ölümcül virüse karþý insanlýk ve tarih önünde vicdan muhasebesi yapmalýdýr. Herkes aklý selimle davranmalý. Zaman çok geçmeden bir genel af çýkarýlarak cezaevleri boþaltýlmalýdýr.
Güney Kore'nin baþkenti Seoul'da halen karantinada olan bir bilim insani olarak ülkemizin tümünde bilakis doðu ve güney doðu Anadolu’da iþin ciddiyetini anlamayýp hala sokaða çýkan vatandaþlarýmýza bir önerim var; çok doðru biçimde söylendiði gibi evde oturup TV izlemek, yoðun bakýmda boþ tavaný izlemekten daha iyidir.
Güney Kore'nin baþkenti Seoul'da bugünkü (yani 1 Nisan 2020'deki) karantinadaki halimi söylersem, kendimi iyi hissediyorum. Allah’ým; al-ý beyt-ý resulün hürmetine, mazlum insanlýðý bu Korona19 virüs salgýnýndan ve tüm musibetlerden kurtar.
Ýnsanlýða musallat olan bu virüsün yaþý yok. Her yaþta ve cinsiyetteki herkes taþýyýcý ve risk altýnda. Sosyal izolasyonla, evde kalarak, birbirimize dayanarak, yardýmlaþma kanallarýný aktifleþtirerek, karamsarlýðý kovarak korona virüsünün getirdiði karanlýðý bertaraf edeceðiz. Zamaný geldiðinde hayat normalleþecek, birbirimizle kucaklaþacaðýz. Dayan aziz halkým, kahraman milletim, geceyi gördük, güneþi de göreceðiz.
Heyra hun bidin xatirê Xwedê ji mal dernekevin.
Kardeþiniz
Prof. Dr. Dr. Ümit Yazýcýoðlu
