Ucube
16 Ocak 2011 15:44 / 2364 kez okundu!
Nabi Yağcı, ucube konusuna değişik bir cepheden yaklaşmış. Sanata bakış konusunun sivil toplumda, demokraside nasıl bir meşruiyet alanı kazanabileceğine değinmiş. Özetle, İzmir, "ucube"yi sorgulamayı sürdürüyor.
Başbakan’ın Kars’ta henüz tamamlanmamış bir heykel üstüne söylediklerine hayli tepki gelmiş olsa da yeterli değil, mesele, Başbakan’ın Mehmet Aksoy gibi uluslararası saygınlığı olan bir sanatçının eserine karşı kullandığı saygı sınırlarını aşan dilin de ötesine geçiyor zira. Başbakan tanımıyor olabilir, fakat Mehmet Aksoy pek çok eseriyle iyi tanıdığımız, değeri çoktan teslim edilmiş bir sanatçı. Tevazudan uzak bu kibirli sözler ünü olmayan bir sanatçının eserine yönelik olsaydı da fark etmezdi. Bu kabul edilemez sözleri sarf eden herhangi biri değil bir başbakan çünkü. Başbakan bununla da yetinmeyip heykelin kaldırılması için gerekenin yapılması direktifini de verdi. Yani siyasi bir yetki kullandı. Yasakçılık yaptı.
Bir eserin sanat değerini belirlemek ne başbakanlara ne siyasetçilere ne de siyasete kalmış bir meseledir. Oluyorsa eğer işte o noktada sivil demokrasi sorgulanmalıdır. Böyle yapan siyasilerin de, buna tepki göstermeyen bizlerin de sivil demokrasiden ne anladıkları sorulmalıdır. Söylendi ama bir kez daha yineleyelim sivil demokrasinin anlamı askerci olmayan demekle sınırlı değildir. Hele şükür bunu nihayet anladık ve anladığımızı da 12 Eylül referandumunda gösterdik.
Ama hepsi bu değildi.
Asker ve yüksek yargı vesayeti sivil olmayan demokrasinin dış kabuğuydu, ki onun dahi bütünüyle soyulduğu, yapısökümüne uğratıldığı söylenemez. Olmadığını siyaset yapan jetlerin it dalaşında, Hizbullah tahliyelerinde gördük, daha da göreceğiz. Galiba şimdi asıl zorlanacağımız noktaya doğru yaklaşıyoruz. Kabuktan çekirdeğe doğru ilerliyoruz.
Katı merkezci, hiyerarşik bir siyaset yapılanması üstüne oturan yönetim biçimleri siviller eliyle yürütülüyor olsa da buna sivil demokrasi denemez. Sen eğer Ankara’dan, yani devletin merkezinden gelip bir yerel yönetimin işine karışabiliyorsan, mali, idari herhangi bir konuda değil de estetik değerler konusunda dahi kendini karar verme koltuğunda oturuyor görebiliyorsan, kendini her konuda yetkili sanıyorsan ve hele yasakçılık yapıyorsan o zihniyet henüz sivil demokrasiyi ve dolayısıyla demokrasiyi hazmetmiş değildir. Geçen yazımda herşeyi siyasi görmek, siyaseti yok etmek demektir diye yazmıştım ki, arkasından Başbakan’ın Erzurum konuşması sanki bu söylenenlere örnek olsun diye geliverdi.
Bir sanat eserine beğeni değeri biçmek siyasete ait değil topluma ait bir iştir. Topluma ait demek çoğunluğa ait demek de değildir, çoğunluk da yasakçılık yapabilir zira; burada aidiyet keyfiyeti siyasal düzeye değil, toplumsal düzeye ait olma anlamınadır. Toplumsal olanla siyasal olan arasında normatif bir ayrım koyamazsanız yani toplumsal olana öncelik vermezseniz, bizde olduğu gibi laiklik meselesini de çözemezsiniz, laikliği devlete ve dolayısıyla siyasete ait bir mesele olarak görürsünüz ve inanç alanına devletin, siyasetin tasallutuna “toplumsal” destek vermiş, devletçi ideolojiyi yeniden üretmiş olursunuz. Hele sanat alanı inanç alanından da daha öznel bir alandır. Bir sanatçı isterse sanatıyla siyaset de yapabilir, bu başka bir şey ama bu alana devletin, siyasetin burnunu sokmasına karşı çıkmak gerekir.
Kişi olarak benim beğeni kriterlerimi benden başka kim belirleyebilir ki?
Denebilir ki, “ama bir alana dikilecek ve herkesin temaşasına açık bir heykelden söz ediyoruz, kendi evimize koyacağımız bir heykelcikten değil”. Zaten meseleyi mesele yapan da bu durum değil mi? Eğer rahatsız olanlar varsa o yöre halkı tartışır, gerekirse oylar, bu tartışma halkın estetik değerlerinin gelişmesi açısından yararlı da olur. Günümüzde artık uygar kentlerde kent plânlamaları dahi uzmanlarla halkın birlikte kafa yormasıyla çözülüyor. Bir kente canlılığını veren şey o kentte yaşayanlardır.
Ama ne uzmanlar ne de siyasetçilerdir.
Zaten sivil demokrasi de ancak yerelin dinamizmiyle işleyebilecek bir şeydir. Bu nedenle inşa edilmesi de tepeden olamaz. Aynı nedenle yeni anayasa yerel yönetimlere özerklik tanıdığı ölçüde sivil ve yeni olacaktır. Anayasanın inşası sürecine halk ne ölçüde katılırsa yerel yönetimlerin özerklik dinamizmi de yeni anayasaya o ölçüde yansıyacaktır.
Bu süreç çoktan başladı bile. Eğer topluma ait olan alanı, toplum olarak bizler devlete ve siyasete karşı koruyamazsak, eğer bizim estetik beğenilerimize dahi devletin, siyasetin karışmasına izin verirsek, yasakçılığa karşı çıkmaz isek Konfüçyüs bir kez daha haklı çıkar.
Her halk lâyık olduğu biçimde yönetilir.
Nabi Yağcı
nabi.y@superonline.com
