ZAFERDEN ÖNCE YAZILAN ZAFER MARŞI: BİR KARDEŞLİK HİKAYESİ
07 Kasım 2026 22:24 / 61 kez okundu!
Karabağ Zaferi’nin altıncı yıl dönümünde, savaşın henüz devam ettiği günlerde doğan bir sanat eserinin hikâyesi…
�
***
ZAFERDEN ÖNCE YAZILAN ZAFER MARŞI: SAMSUN’DAN BAKÜ’YE UZANAN BİR KARDEŞLİK HİKÂYESİ
Karabağ Zaferi’nin altıncı yıl dönümünde, savaşın henüz devam ettiği günlerde doğan bir sanatçı eserinin hikâyesi…
Tarihte bazı olaylar vardır ki yalnızca meydana geldikleri dönemi değiştirmekle kalmaz, milletlerin ortak hafızasında nesiller boyunca yaşayacak derin izler bırakır. Savaşlar, zaferler, büyük toplumsal dönüşümler ve bağımsızlık mücadeleleri bu olayların başında gelir. Ancak tarihî hadiselerin kalıcılığını sağlayan yalnızca askerî başarılar veya siyasi kararlar değildir. Bazen bir şiir, bazen bir roman, bazen de bir müzik eseri, yaşananların anlamını gelecek kuşaklara taşır.
Azerbaycan’ın 2020 yılında, 44 gün süren İkinci Karabağ Savaşı sonunda elde ettiği zafer de böylesine tarihî bir dönüm noktasıdır. 27 Eylül’de başlayan savaş, 8 Kasım’da Şuşa’nın alınmasıyla belirleyici bir aşamaya ulaşmış, 10 Kasım’da yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasıyla sona ermiştir.
Yaklaşık otuz yıllık bir dönemin ardından Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü yeniden tesis etme sürecinde bu zafer tarihî bir anlam kazanmıştır.
Bugün, bu büyük zaferin altıncı yıl dönümünde, kamuoyuyla paylaşmak istediğim özel bir hikâye var. Bu hikâye, savaşın sona ermesinden sonra değil, henüz savaş devam ederken doğan bir zafer marşının hikâyesidir.
Aynı zamanda Samsun’dan Bakü’ye uzanan, iki kardeş ülkenin ortak duygularından beslenen bir sanat ve dayanışma hikâyesidir.
Zafer Henüz Kazanılmamışken…
2020 yılının sonbaharını bugün bile bütün canlılığıyla hatırlıyorum.
Bakü’de yaşıyordum. Azerbaycan halkının uzun yıllardır beklediği gelişmelerin yaşandığı, her gün cepheden gelen haberlerin büyük bir dikkatle takip edildiği günlerdi. Savaşın sonuçları henüz kesinleşmemişti. Ancak toplumda güçlü bir umut ve kararlılık hissediliyordu. Ama maalesef cepheden iki eski öğrencimin şehitlik haberi de gelmişti.
İşte böyle bir dönemde, Türkiye’nin Samsun şehrinde yaşayan kuzenim, besteci Kaan Uğur Yücekent ile yaptığımız sohbetlerden birinde, Karabağ için bir zafer marşı hazırlanması düşüncesi ortaya çıktı.
Bu düşüncenin doğduğu zaman, en az eserin kendisi kadar önemlidir. Çünkü biz bu marşı kazanılmış bir zaferi kutlamak amacıyla, savaş sona erdikten sonra hazırlamaya karar vermedik. Biz henüz savaş sürerken, zafere duyduğumuz inançla bir zafer marşı hazırlamayı düşündük. Ortada henüz tamamlanmış bir askerî başarı yoktu. Savaşın ne zaman ve hangi koşullarda sona ereceği bilinmiyordu. Fakat biz, Başkomutan İlham Aliyev’in önderliğinde Azerbaycan halkının yaşadığı tarihî mücadelenin sanat yoluyla da ifade edilmesi gerektiğine inanıyorduk.
Bir bakıma henüz gerçekleşmemiş bir sonucun müziğini düşünüyorduk. Bu, o günlerde taşıdığımız umudun, ortak tarih bilincimizin ve kardeşlik duygumuzun bir ifadesiydi.
Samsun’dan Karabağ’a Uzanan Notalar….
Kuzenim Kaan Uğur Yücekent, yalnızca müzikle ilgilenen bir sanatçı değil, özellikle marş besteciliği alanında uzun yıllara dayanan çalışmaları bulunan değerli bir müzisyen ve bestecidir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi mezunu bir yüksek mühendis olan Yücekent, mesleki yaşamının yanında müziğe de önemli bir yer ayırmış; besteci, söz yazarı ve yorumcu olarak çeşitli eserler üretmiştir.
Samsun’un resmî 19 Mayıs Marşı’nın bestecisi olması, onun bu alandaki çalışmalarının önemli� örneklerinden biridir. Amasya Mar?? ve çe?itli kurumsal mar?lar da eserleri aras?nda yer� almaktad?r.� Bu nedenle Karaba? için bir mar? haz?rlanmas? fikrini kendisiyle payla?mam tesadüf de?ildi.
Mar??n yaln?zca melodik bir eser de?il, ayn? zamanda tarihî bir duyguyu ve toplumsal birlikteli?i� ifade eden özel bir müzik formu olmas? gerekti?inin bilincindeydik.� Ben Bakü’deydim, o Samsun’da.� Whatsapp üzerinden konu?uyor ve U?ur A?abey’in haz?rlad??? melodileri yine Whatsapp� üzerinden dinleyip de?erlendiriyorduk.
Sava??n devam etti?i günlerde ba?layan görü?melerimiz, zaman içerisinde somut bir müzik� çal??mas?na dönü?tü.
Kaan U?ur Yücekent’in bestecilik birikimi ve eme?iyle Karaba? Zafer Mar?? ortaya ç?kt?.
??GALDE KALSA DA VATAN TOPRA?I
HER ZAMAN SEN?ND? YAYLASI DA?I
?EH?T CANLARIYLA YAZILDI DESTAN
KANINLA KURTARDIN SEN KARABA?’I
VATANIN TOPRA?I CANDAN ÜSTÜNDÜR
AZERBAYCAN KARABA?’LA BÜTÜNDÜR
YILLARCA C?HANIN Z?KZAKLARINDAN
Ç?ÇE?? KOKLANDI UZAKLARINDAN
“ALLAH ALLAH” D?YE ?AHLANDI ORDU
MAYINLAR TOPLANDI TUZAKLARINDAN
VATANIN TOPRA?I CANDAN ÜSTÜNDÜR
AZERBAYCAN KARABA?’LA BÜTÜNDÜR
ORDUNUN BA?INDA AL? KUMANDAN
AYRILIR MI KARABA? AZERBAYCAN’DAN?
GÖKLERE YÜKSELD? ZAFER BAYRA?I
ADINLA SEN ÇOK YA?A AL? KUMANDAN
VATANIN TOPRA?I CANDAN ÜSTÜNDÜR
AZERBAYCAN KARABA?’LA BÜTÜNDÜR
***
�
�
�
Bu eserin bizim için ta??d??? anlam, yaln?zca Karaba?’da kazan?laca??na inand???m?z zaferin müzikal� ifadesi olmas? de?ildi.
As?l anlam?, Türkiye ile Azerbaycan aras?ndaki karde?li?in, iki ayr? ?ehirde ya?ayan iki insan?n ortak� giri?imiyle bir sanat eserine dönü?mesiydi.� Bir Milletin Zaferi, ?ki Karde? Ülkenin Ortak Sevinci…
Türkiye ile Azerbaycan aras?ndaki ili?kiler, uluslararas? ili?kiler literatüründeki klasik devletler aras?� i? birli?i modelleriyle bütünüyle aç?klanamayacak kadar güçlü tarihsel ve kültürel ba?lara sahiptir.� Ortak dil, tarih, kültür ve toplumsal haf?za, bu ili?kinin temelini olu?turmaktad?r.� Haydar Aliyev’in ortaya koydu?u “Bir millet, iki devlet” anlay??? da bu tarihsel yak?nl???n en güçlü� ifadelerinden biri hâline gelmi?tir.
2020 Karaba? Sava?? s?ras?nda Türkiye’nin Azerbaycan’a verdi?i siyasi ve diplomatik destek, iki� ülke aras?ndaki stratejik ortakl???n önemli bir göstergesiydi.� Ancak bu karde?li?in yaln?zca devletler ve kurumlar düzeyinde ya?and???n? dü?ünmek eksik bir� de?erlendirme olur.Karde?lik ayn? zamanda toplumlar?n birbirlerinin sevinçlerini, ac?lar?n?, umutlar?n? ve beklentilerini� payla?abilmesidir.� Karaba? Zafer Mar??’n?n ortaya ç?k?? hikâyesi, i?te bu toplumsal ve kültürel boyutun küçük ama� anlaml? bir örne?idir.
Bu eser, resmî bir görevlendirmeyle haz?rlanmad?. Herhangi bir kurumun talimat?yla ortaya� ç?kmad?.� Bakü’de ya?ayan bir akademisyenin dü?üncesi ile Samsun’da ya?ayan bir bestecinin sanatç?� duyarl?l???n?n bulu?mas?ndan do?du.� Bir ba?ka ifadeyle, Karaba? Zafer Mar??’n?n arkas?ndaki temel motivasyon, iki karde? ülkenin ortak� de?erlerine duyulan ba?l?l?kt?.� Bu nedenle eserin yaln?zca bir zafer mar?? olarak de?il, ayn? zamanda Türkiye–Azerbaycan� karde?li?inin kültürel bir hat?ras? olarak de?erlendirilmesi gerekti?ini dü?ünüyorum.
Mar?lar ve Milletlerin Ortak Haf?zas?….
Toplumlar?n tarihsel haf?zas? yaln?zca tarih kitaplar?nda, ar?ivlerde veya resmî belgelerde� ya?amaz.� Sanat, tarihsel / toplumsal haf?zan?n ku?aktan ku?a?a aktar?lmas?nda önemli bir rol üstlenir.� Özellikle mar?lar, tarihsel olaylar?n toplumlar?n ortak duygular?na dönü?mesini sa?layan güçlü� kültürel araçlard?r.� Bir mar??n de?eri yaln?zca müzikal yap?s?nda veya sözlerinin edebî niteli?inde aranamaz. Mar?lar� ayn? zamanda üretildikleri dönemin ruhunu, toplumsal beklentilerini ve ortak ideallerini yans?t?r.� Bu nedenle baz? müzik eserleri zaman içerisinde bestelendikleri tarihsel ko?ullar?n ötesine� geçerek toplumsal haf?zan?n bir parças? hâline gelir.
??te Karaba? Zafer Mar??’n?n haz?rlanmas?nda da böyle bir dü?ünce vard?.� Amac?m?z yaln?zca güncel bir olay? müzikle anlatmak de?ildi. Azerbaycan halk?n?n ya?ad??? tarihî� dönemin duygular?n? ve Türkiye–Azerbaycan karde?li?inin anlam?n? bir eserde bulu?turmakt?.� Eserin Türkiye Türkçesinde haz?rlanmas? ve Azerbaycan Türkçesinde de seslendirilmesi dü?üncesi,� bu ortak kültürel zeminin do?al bir uzant?s?yd?.� Çünkü ortak tarih ve kültürden beslenen bir eserin her iki ülkede de anla??lmas? ve benimsenmesi,� onun ta??d??? karde?lik mesaj?n? daha da güçlendirecekti.
Karaba? Zafer Mar??’n?n Kamuoyuna Yans?mas?…
Karaba? Zafer Mar??, zaman içerisinde yaln?zca bizim aram?zda kalan ki?isel bir çal??ma olmaktan� ç?kt?.
Eser, Azerbaycan’da bas?n?n ve televizyon yay?nlar?n?n da ilgisini çekti. 9 Kas?m 2021 tarihinde Azerbaycan bas?n?nda yay?mlanan haberlerde, Karaba? Zafer Mar?? ile� ilgili bilgiler Azerbaycan kamuoyu ile payla??ld?.� ?ctimai Televiziya’da (?TV) yay?mlanan ve Karaba? Zaferi için haz?rlanan bu eseri konu alan� program da bu giri?imin kamuoyuyla bulu?tu?u mecralardan biri oldu.
Böylece sava??n devam etti?i günlerde Bakü ile Samsun aras?nda ba?layan bir dü?ünce, iki ülkenin� ortak kültürel haf?zas?na katk?da bulunmay? amaçlayan somut bir çal??maya dönü?tü.� Benim aç?mdan bu sürecin en anlaml? yönü, eserin kamuoyuna ula?mas?ndan da önce, ortaya� ç?k???ndaki samimiyet ve gönüllülük duygusuydu.� Çünkü baz? çal??malar?n de?eri, ula?t?klar? kitlenin büyüklü?ünden önce, hangi dü?ünce ve� duygularla gerçekle?tirildiklerinde de sakl?d?r.
Alt? Y?l Sonra: Bir Zaferin ve Bir Hat?ran?n Ard?ndan…
Aradan alt? y?l geçti.
2020 y?l?n?n o unutulmaz sonbahar? art?k tarihin bir parças?.� Azerbaycan, Karaba?’da elde etti?i askerî ba?ar?n?n ard?ndan bölgenin yeniden imar?, ekonomik� ve sosyal hayat?n canland?r?lmas? ve yerinden edilmi? insanlar?n geri dönü?ü gibi uzun vadeli� süreçleri ba?ar? ile yönetiyor.
Tarihsel aç?dan bak?ld???nda, sava?lar?n sonuçlar? yaln?zca cephede belirlenmez. Kal?c? bar???n� in?as?, toplumsal hayat?n yeniden düzenlenmesi ve tarihsel haf?zan?n gelecek ku?aklara� aktar?lmas? da en az askerî geli?meler kadar önemlidir.
Bugün Karaba? Zaferi’nin alt?nc? y?l dönümünde, bu zaferin insan hayat? bak?m?ndan ta??d???� bedeli de hat?rlamak gerekir.
Hayat?n? kaybeden askerlerin, sivillerin ve sava??n etkilerini ya?amaya devam eden insanlar?n� hat?ras?, tarihsel de?erlendirmelerin ayr?lmaz bir parças?d?r.� Bu çerçevede sanat?n önemli bir sorumlulu?u bulundu?una inan?yorum.
Sanat, tarihsel olaylar? yaln?zca yüceltmek için de?il, onlar? anlamak, hat?rlamak ve gelecek� ku?aklara aktarmak için de vard?r.
Karaba? Zafer Mar??’n?n hikâyesini bugün yeniden payla?mak istememin nedeni de budur.� Kuzenim Kaan U?ur Yücekent ile sava??n devam etti?i günlerde ba?latt???m?z bu giri?im, benim� ki?isel haf?zamda son derece özel bir yere sahiptir.� O günlerde henüz kazan?lmam?? bir zafer için bir mar? haz?rlanmas? fikrinin bugün geriye dönüp� bak?ld???nda ta??d??? anlam?n daha da belirginle?ti?ini dü?ünüyorum.� Çünkü bu hikâye, yaln?zca bir müzik eserinin nas?l ortaya ç?kt???n? anlatm?yor. Ayn? zamanda iki karde? ülkenin insanlar?n?n, tarihî bir dönemde ayn? duygular? nas?l� payla?abildi?ini gösteriyor.
Bakü’de do?an bir dü?üncenin Samsun’da notalara dönü?mesi, Türkiye ile Azerbaycan aras?ndaki� ba?lar?n yaln?zca siyasi söylemlerden ibaret olmad???n?n da güzel bir örne?idir.� Ve bugün, bu tarihî zaferin alt?nc? y?l dönümünde, o günlere dair en güçlü hat?ralar?mdan biri hâlâ� bu mar??n do?u? hikâyesidir.� Çünkü bizim Karaba? Zafer Mar??m?z, kazan?lm?? bir zaferin ard?ndan de?il, henüz sava? sürerken,� zafere duyulan inançtan do?du.� Bakü’de bir dü?ünce olarak ba?lad?, Samsun’da notalara dönü?tü ve Türkiye–Azerbaycan� karde?li?inin bir hat?ras? olarak hayat buldu.
Baz? zaferler tarihe yaz?l?r.
Baz?lar? ise notalara da…
Bizim hikâyemizde her ikisi de var.
8 Kas?m Zafer Günü kutlu olsun…
Ali B. KUTVAN
�
