DEVE YÜKÜ MASAL (1)

Talat ULUSOY

T�m Yaz�lar�

Kervanlar Acem, Çin ve Hint ellerinin, Anadolu içlerinin renk ve kokularını yüklenmiş yürüyor. Rengi solmadan, kokusu uçmadan, tadı kaçmadan menzile varacak. Kervan yükü bu, kime niyet, kime kısmet! Kervan illa bir menzile varacak, kervancı ise şüpheli. Kervan için son menzil, Çaldıran olalı beri artık İzmir. Kervancı…

Diyelim ki kervancı da, kervan da sağ selamet vardı İzmir’e. Kuzeyde Ayatriada’yı (1), doğuda Burnabat’ı (2) yarıp derinlere dalan koylarıyla Körfez karavelalar, çektirilerle dolu. Üçü beşi iç limana (3) girmiş. Üç beş selvi dışında kır kıraç Tamaşalık cümlesini temaşa ediyor. Ambar boşaltan tekne hiç beklemeden yük bindiriyor. Yükü alan Sancak Kale’den siga siga forsa kürek seyredip açılmış Ege’ye; yelkenler fora! İstikamet: Venedik, Marsilya, Endülüs, Rotterdam, Londra ve daha... İzmir dünya şehri olmaya açılıyor, siga siga…

Dünya dünya dedikleri deniz ile dağ! İkisi de aynı dünyada iki ayrı dünya. İkisi de sözleşmiş gibi, adama söz vermez, verse de sözünde durmaz. Hem verse n’olur; kervancı inanmaz, denizci kanmaz. Kadere inanan, meçhulü menzil bellemiş ademlerdir onlar. Haydutu, haramiyi, karakışı, korsanı, tufanı alt ettiler mi, gülümser kader. Kelle düşürüp topraklara konan soyundan değil onlar. Toprağa düşkün olanın sıcak yataktan, gül dudaktan uzaklarda işi ne?!. O devirde ticaret alavere-dalavere işi değil, o devirde ticaret harbi cesaret işi. Hayat pahasına taşınan deve yükü, keselerle altın kazandırsa ne olur? Ayan değil ki, o parayla ordu beslesin; kırk odalı konaklar yaptırsa, yollarda geçen ömrüne ters. “Kâr, daha çok kâr” daha doğmamış ki sermaye aşkına dağları aşsın! Kim bilir, belki de ayrılıkla mayalanmayan kavuşmadan tat almıyordur. Belki, vuslat isteyen için gurbet gazel ile dillenen bir ağır sınav.

Çöl çorağına inat başka güzeldir gazel
Aşk pınarına taşmış aşka bir beytül gazel

Renk ve kokular develerle, dert ve mihnet kavuşma aşkı ile taşınıyor, burası aşikar. Ama sanki bir başka aşk var bu aşkın içinde, bir başka yük var aşk ile taşınan bu kervanın içinde. Kervan yüküyle aynı yere bağlanmayan, aynı dirhemle aynı terazide tartılmayan, mangır parayla beş para etmese de pek değerli bir şeyler var kervancıyı peşi sıra sürükleyen. Dağarcık zulasında saklanan, han kuytularında ucu azıcık açılan; akıl, gönül ve hayal heybesi malları bunlar! İçi hikemler, hükümler, misaller, mesellerle dolu. Akıl heybesinin dibindeki hikmetler ve ilimler erbabına armağan; haberler, meseller ve masallar cümle kulağa fisebilullah…

Deve kervan yükü altında, akıl kervancı yükü altında ezile ezile menzili maksuda, menzili müntehaya vardı! İşte İzmir! İşte şehirlerin en zengini! Hem parada hem pulda, hem malda hem mülkte zengin. Ama sade bu değil; dini, dili, rengi enva-i çeşit ademiyle zengin. İşte zengin, aşta zengin ve illa aşkta ve sevdada zengin. İzmir, arzuların şehri!

Geç şu Kervan Köprüsü’den, açılsın Kemer Kapı! Kervan yükünü indir, hayal yükünü dök ince ayar ortaya!

Aç kapıyı bezirgan başı
Kapı açtım ne verirsin
Avucumdaki al senin olsun
Hayal heybem ver bana kalsın.

Güngörmüştür develer, iyi bilirler İzmir yollarını. Asri zamanların şimendifer hatları sağ yana düşmez daha. Yarım gözlerle Çorakkapı ve Ermeni mahallat geçilir. Sefarad reaya henüz Selanik’tedir.. Ay Yani kilisesinin etrafında kadim İzmir Ortodoksları. Taze Levantenler denizi öpen verhanelerinin üstünde, ardında barınmakta. Yumuşacık adımlarla İç Liman’a vardı mı kervan; Tire Kapı’dan, Ayasuluk Kapı’dan giren Aydın Ovası develeriyle rıhtımda karşılaşır, selamlaşır develer. Kervancı bir “ııııhh” çeker, iki “ııııııh” çeker, çöker develer ve biteviye dillerini, dişlerini çiğnemeye başlar yorgun bir huzur içinde. Han avlularında develer ile develer, han odalarında gemiciler ile kervancılar bu buluşmadan ziyadesiyle memnundur. Uzun han geceleri başlar. İşte o gecelere girer Hint elinden gelmiş deve yükü masallar, meseller ve misaller.

Hint elinden gelmişem
Uzak menzil almışam
Yarin adı Gülpembe
Arzu çekip gelmişem

İzmir masallarla dolar. Hanlardan çıkan masallar Kale’ye tırmanır. Nif’e yollanır, Ayasuluğ’a, Tire’ye varır. Türlü dillerle donanır İzmir masalları ve her yere ve herkese yeter. İzmir, masallarına masal katar, masal zenginidir artık.

İzmir ticaret şehridir. İzmir gemici ve kervancı mekanıdır. Ama, illa ki destansı masallar şehridir İzmir…


(1) Turan
(2) Bornova
(3) Hisarönü ve civarı


Talat Ulusoy

17.12.2010

Son G�ncelleme Tarihi: 20 Aralık 2010 10:35

Arkada��na G�nder Yazd�r

Bu yaz�y� Facebook'ta payla�abilirsiniz+:

0

Yorumlar
22 Aralık 2010 13:33
yýldýz ilhan	Sayýn Talat Ulusoy, son yýllarda kentim hakkýnda yazýlmýþ en güzel yazýlardan birini okudum kaleminiz sayesinde. Varolun, masallarýn gündemi denli uzun yýllar boyunca...
22 Aralık 2010 12:54
illedost	Merhaba, Ýzmir ayrýca soba baþý sohbetler, el yapýmý oyun destesiyle briçler oynama þehridir de! Uzun yýllar ardýndan bir kez daha merhaba. Sevgiyle... aliakgok@gmail.com
20 Aralık 2010 21:05
güngör sezgün	Talat, okudum, okudum deðil, içtim. Sen onu dolu diye sundun, içtik elhamdülillah... Pervin imzalý yazýdan sonra ne yazýlabilir? Saðolsun Pervin Haným, bu leziz yazýya, nefis bir yorum yazmýþ. Eline, elinize saðlýk.
19 Aralık 2010 17:49
Ferruh	Talat Abi, eline, diline ve beynine saðlýk, çok güzel bir yazý olmuþ. Ýhsan Oktay Anar'ýn o güzelim Tarihsel Romanlarýný çaðrýþtýran bir lezzet býrakýyor insanýn dilinde. Böylesi yazýlarýný zevkle okuma sözü vererek yenilerini daha bir sabýrsýzlýkla bekleyeceðim. Bir roman taslaðýný anýmsatan yorumlarý da çok yerinde buldum. Dostlukla... Ferruh Erkem
18 Aralık 2010 23:51
nuhungemisi	Kervanlarýn gemilerle buluþmasý tarihte hep önemli olmuþtur. Çin ile Orta Doðu ve Avrupa arasýndaki ticaret yollarý bir zamanlar herþeydi... Bunu güvenceye alan devletler uzuun yaþamýþtý, bunu saðlayan kentler en umulmadýk zamanlarda hamle yapmýþtý. Baþarýsýz olanlar ise tarihin kenar mahallelerinde hüzünle bekliyorlar... Ýzmir'den umutluyum, eski günlerdeki gibi yollarý birbirine kavuþturacak yine; belki sanal kervanlarý sanal gemilerle ama buluþturacak. Çaðýmýz sanal artýk, biliyorsunuz ve biz bir yolunu bulup yine de Ýzmir'in ruhuna elimizi mutlaka deðdireceðiz :) Bu harika "Tarihsel Ýzmir Güzellemesi"ni yazan eller dert görmesin.
18 Aralık 2010 10:00
sultan	Sevgili Talat Abi, Bir masal diye baþladým okumaya... saatler geçti ne benim uykum geldi ne de masalýn sonu... Bir makalede roman tasarlanmýþ... kahramanlarý eski itibarýný "kaybetmiþ" bir þehir ve onu çözmeye çalýþan okuyucular... Þifreleri verilmiþ, sýrlarý yazýya dökülmüþ, ayýplarý tüllerle örtülmüþ, marifetleri kadife kumaþlarla sunulmuþ, þehrin giriþ ve çýkýþ kapýlarý özenle ifadelendirilmiþ, derin tasvirlerin ince ve narin dokusunda kendi þehrimin kokusuyla buluþtum yýllardan sonra tekrar. Bu destansý yazýdan çýkamadýðým gibi bu þehrin kollarýna yeniden ve yeniden atýlmak için buraya ait tüm küskünlüklerimi de geride býrakmaya zorlandýðýmý hissettim. Bu þehre aþýk birinin bence en "hýnzýr" en kýsa ve en uzun tarifidir bu. Nasýl bir söylemdir bu? "Ama sanki bir baþka aþk var bu aþkýn içinde, bir baþka yük var aþk ile taþýnan bu kervanýn içinde. Kervan yüküyle ayný yere baðlanmayan, ayný dirhemle ayný terazide tartýlmayan, mangýr parayla beþ para etmese de pek deðerli bir þeyler var kervancýyý peþi sýra sürükleyen. Daðarcýk zulasýnda saklanan, han kuytularýnda ucu azýcýk açýlan; akýl, gönül ve hayal heybesi mallarý bunlar! Ýçi hikemler, hükümler, misaller, mesellerle dolu. Akýl heybesinin dibindeki hikmetler ve ilimler erbabýna armaðan; haberler, meseller ve masallar cümle kulaða fisebilullah… " T.Ulusoy Kendimi hem 3000 yýl önce de hem de günümüzde hissettiren... Bütün þehir küskünlerini geriye döndüren bu ifade zenginliðinin önünde saygýyla eðiliyorum. Bir kez daha izmirizmir.net adýna gurur duyuyorum. Ýyi ki sizlerin olduðu bir dünyadayýz. Pervin
Uyar�
Yorum yazabilmek i�in �ye olmal� ve oturum a�mal�s�n�z. E�er sitemize �ye de�ilseniz buraya t�klayarak hemen �ye olabilirsiniz. E�er �ye iseniz oturum a�mak i�in buraya t�klay�n.