NÜKLEER ALANDA ATILACAK ADIM NE OLMALI?
15 Eylül 2025 22:22 / 481 kez okundu!
Bakanlık, yerli nükleer reaktör geliştirme projesini açıkladı. Çok önemli bir adım. Sanayici Mehmet Koç bu önemli adıma destek vererek, ek olarak neler yapılabileceğine dair önerilerini yazdı.
*****
NÜKLEER ALANDA ATILACAK ADIM NE OLMALI?
Bakanlık geçende ÇOK DOĞRU BİR KARAR açıkladı. Nükleer alanda atılacak yeni adımı dile getirdi ancak bazı sorunlar var bence;
1- Nükleer santral kurma ARGE’si 4 yılla yeterli olmaz. Zaman sınırı konmamalı.
2- ARGE harcamalarının % 50'sinin bakanlık bütçesinin bir kısmıyla sınırlı olması da bu projeyi kadük edebilir. "Bütçe bitti proje yatar" olmamalı!
3- Üç + nesil nükleer reaktörlerinin de yakıtı uranyum temelli olacaktır. Uranyum zenginleştirme tesislerimiz olmadığına göre bu da mecburen yakıt ve depolanmasında bağımlılığımıza yol açacak, maliyeti artıracaktır (Akkuyu’da olduğu gibi).
4- Tek tek firmalar, 4 yıl araştırma, artı 4 yıl kuruluma kadar harcayacak bütçeleri ayıramazlar!
ÇÖZÜM NE OLMALI?
Öncelikle TOBB ETÜ bünyesinde bir “TORYUM NÜKLEER ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ” kurulmalıdır.
1- Başta BÜ, İTÜ, ODTÜ ve varsa başka üniversitelerin de ilgili bölümleriyle koordineli olarak, bu konu üzerinde ARGE’ye yönelinmelidir.
2- Ülke ekonomimizi yakından ilgilendirdiği için TOBB, ana bütçesini her yıl 45 ilkokul açma yerine buraya harcamalıdır -ki bu tür okulları başka muhtelif hayırseverler de yapabilir-.
3- Yakıt olarak uranyum yerine dünyanın en zengin rezervine sahip olduğumuz Toryum’a yönelinmelidir. Şu sebeplerle:
- Toryum reaktörleri istenildiği zaman açılır, kapanabilir.
- Kaza anında radyasyon yaymaz çevreye zarar vermez.
- Hammaddesi yerli ve ucuzdur.
- Atık depolama sorunu yoktur.
- Ömrü tamamlandığında öbürüne göre sökümü minimumdur, daha az zordur.
- Diğeri gibi su tüketmez.
- Üretilen elektriğin birim maliyeti çok düşüktür.
4- Toryum zenginleştirme rafinerisi kurulmalı, hem kendi hammadde ihtiyacımız karşılanmalı, hem ihracat yapılabilmelidir.
5- Enstitü ile birlikte bir KÖİ (Kamu-Özel İdare) kurumu oluşturulmalı ve TOGG’dan daha fazla babayiğit (parası olan gönüllü firmalar) bir araya getirilmelidir. TENMAK (Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu) da kamu adına hissedar olmalıdır.
6- Toryum reaktörleri alanında gelişme gösteren Hindistan, Japonya ve Çin firmalarıyla ortaklıklar yapılmalı, Know-how alınmalı ABD ve Rusya'ya bağlı olunmamalıdır.
Sonuçta elde edilecek ucuz elektrik hem sanayimizin girdi maliyetlerini düşürecek hem birçok alanda yeni ufuklar açabilecektir. Örneğin doğalgazda onca iletim hatlarına sahibiz. Hidrojen katıp Avrupa’ya sevkiyattan neden daha fazla para kazanmayalım?
Kaldı ki en büyük gider kalemimiz olan enerjiye bağımlılığımızın ortadan kalkmasından daha güzel ne olabilir? Yeter ki daha baştan gömleği doğru ilikleyebilelim.
Geç de olsa doğru bir karar.
Mehmet KOÇ
Cam sanayicisi
