ZAFERDEN ÖNCE YAZILAN ZAFER MAR?I: SAMSUN’DAN BAKÜ’YE UZANAN B?R KARDE?L?K H?KÂYES?
07 Kasm 2026 22:24 / 39 kez okundu!
Karaba? Zaferi’nin alt?nc? y?l dönümünde, sava??n henüz devam etti?i günlerde do?an bir sanat eserinin hikâyesi…
***
ZAFERDEN ÖNCE YAZILAN ZAFER MAR?I: SAMSUN’DAN BAKÜ’YE UZANAN B?R
KARDE?L?K H?KÂYES?
Karaba? Zaferi’nin alt?nc? y?l dönümünde, sava??n henüz devam etti?i günlerde do?an bir sanat eserinin hikâyesi…
Tarihte baz? olaylar vard?r ki yaln?zca meydana geldikleri dönemi de?i?tirmekle kalmaz, milletlerin ortak haf?zas?nda nesiller boyunca ya?ayacak derin izler b?rak?r. Sava?lar, zaferler, büyük toplumsal dönü?ümler ve ba??ms?zl?k mücadeleleri bu olaylar?n ba??nda gelir. Ancak tarihî hadiselerin kal?c?l???n? sa?layan yaln?zca askerî ba?ar?lar veya siyasi kararlar de?ildir. Bazen bir ?iir, bazen bir roman, bazen de bir müzik eseri, ya?ananlar?n anlam?n? gelecek ku?aklara ta??r.
Azerbaycan’?n 2020 y?l?nda, 44 gün süren ?kinci Karaba? Sava?? sonunda elde etti?i zafer de böylesine tarihî bir dönüm noktas?d?r. 27 Eylül’de ba?layan sava?, 8 Kas?m’da ?u?a’n?n al?nmas?yla belirleyici bir a?amaya ula?m??, 10 Kas?m’da yürürlü?e giren ate?kes anla?mas?yla sona ermi?tir.
Yakla??k otuz y?ll?k bir dönemin ard?ndan Azerbaycan’?n toprak bütünlü?ünü yeniden tesis etme sürecinde bu zafer tarihî bir anlam kazanm??t?r.
Bugün, bu büyük zaferin alt?nc? y?l dönümünde, kamuoyuyla payla?mak istedi?im özel bir hikâye var. Bu hikâye, sava??n sona ermesinden sonra de?il, henüz sava? devam ederken do?an bir zafer mar??n?n hikâyesidir.
Ayn? zamanda Samsun’dan Bakü’ye uzanan, iki karde? ülkenin ortak duygular?ndan beslenen bir sanat ve dayan??ma hikâyesidir.
Zafer Henüz Kazan?lmam??ken…
2020 y?l?n?n sonbahar?n? bugün bile bütün canl?l???yla hat?rl?yorum.
Bakü’de ya??yordum. Azerbaycan halk?n?n uzun y?llard?r bekledi?i geli?melerin ya?and???, her gün cepheden gelen haberlerin büyük bir dikkatle takip edildi?i günlerdi. Sava??n sonuçlar? henüz kesinle?memi?ti. Ancak toplumda güçlü bir umut ve kararl?l?k hissediliyordu. Ama maalesef cepheden iki eski ö?rencimin ?ehitlik haberi de gelmi?ti.
??te böyle bir dönemde, Türkiye’nin Samsun ?ehrinde ya?ayan kuzenim, besteci Kaan U?ur Yücekent ile yapt???m?z sohbetlerden birinde, Karaba? için bir zafer mar?? haz?rlanmas? dü?üncesi ortaya ç?kt?.
Bu dü?üncenin do?du?u zaman, en az eserin kendisi kadar önemlidir. Çünkü biz bu mar?? kazan?lm?? bir zaferi kutlamak amac?yla, sava? sona erdikten sonra haz?rlamaya karar vermedik. Biz henüz sava? sürerken, zafere duydu?umuz inançla bir zafer mar?? haz?rlamay? dü?ündük. Ortada henüz tamamlanm?? bir askerî ba?ar? yoktu. Sava??n ne zaman ve hangi ko?ullarda sona erece?i bilinmiyordu. Fakat biz, Ba?komutan ?lham Aliyev’in önderli?inde Azerbaycan halk?n?n ya?ad??? tarihî mücadelenin sanat yoluyla da ifade edilmesi gerekti?ine inan?yorduk.
Bir bak?ma henüz gerçekle?memi? bir sonucun müzi?ini dü?ünüyorduk. Bu, o günlerde ta??d???m?z umudun, ortak tarih bilincimizin ve karde?lik duygumuzun bir ifadesiydi.
Samsun’dan Karaba?’a Uzanan Notalar….
Kuzenim Kaan U?ur Yücekent, yaln?zca müzikle ilgilenen bir sanatç? de?il, özellikle mar? bestecili?i alan?nda uzun y?llara dayanan çal??malar? bulunan de?erli bir müzisyen ve bestecidir. Orta Do?u Teknik Üniversitesi mezunu bir yüksek mühendis olan Yücekent, mesleki ya?am?n?n yan?nda müzi?e de önemli bir yer ay?rm??; besteci, söz yazar? ve yorumcu olarak çe?itli eserler üretmi?tir.
Samsun’un resmî 19 May?s Mar??’n?n bestecisi olmas?, onun bu alandaki çal??malar?n?n önemli örneklerinden biridir. Amasya Mar?? ve çe?itli kurumsal mar?lar da eserleri aras?nda yer almaktad?r. Bu nedenle Karaba? için bir mar? haz?rlanmas? fikrini kendisiyle payla?mam tesadüf de?ildi.
Mar??n yaln?zca melodik bir eser de?il, ayn? zamanda tarihî bir duyguyu ve toplumsal birlikteli?i ifade eden özel bir müzik formu olmas? gerekti?inin bilincindeydik. Ben Bakü’deydim, o Samsun’da. Whatsapp üzerinden konu?uyor ve U?ur A?abey’in haz?rlad??? melodileri yine Whatsapp üzerinden dinleyip de?erlendiriyorduk.
Sava??n devam etti?i günlerde ba?layan görü?melerimiz, zaman içerisinde somut bir müzik çal??mas?na dönü?tü.
Kaan U?ur Yücekent’in bestecilik birikimi ve eme?iyle Karaba? Zafer Mar?? ortaya ç?kt?.
??GALDE KALSA DA VATAN TOPRA?I
HER ZAMAN SEN?ND? YAYLASI DA?I
?EH?T CANLARIYLA YAZILDI DESTAN
KANINLA KURTARDIN SEN KARABA?’I
VATANIN TOPRA?I CANDAN ÜSTÜNDÜR
AZERBAYCAN KARABA?’LA BÜTÜNDÜR
YILLARCA C?HANIN Z?KZAKLARINDAN
Ç?ÇE?? KOKLANDI UZAKLARINDAN
“ALLAH ALLAH” D?YE ?AHLANDI ORDU
MAYINLAR TOPLANDI TUZAKLARINDAN
VATANIN TOPRA?I CANDAN ÜSTÜNDÜR
AZERBAYCAN KARABA?’LA BÜTÜNDÜR
ORDUNUN BA?INDA AL? KUMANDAN
AYRILIR MI KARABA? AZERBAYCAN’DAN?
GÖKLERE YÜKSELD? ZAFER BAYRA?I
ADINLA SEN ÇOK YA?A AL? KUMANDAN
VATANIN TOPRA?I CANDAN ÜSTÜNDÜR
AZERBAYCAN KARABA?’LA BÜTÜNDÜR
***
Bu eserin bizim için ta??d??? anlam, yaln?zca Karaba?’da kazan?laca??na inand???m?z zaferin müzikal ifadesi olmas? de?ildi.
As?l anlam?, Türkiye ile Azerbaycan aras?ndaki karde?li?in, iki ayr? ?ehirde ya?ayan iki insan?n ortak giri?imiyle bir sanat eserine dönü?mesiydi. Bir Milletin Zaferi, ?ki Karde? Ülkenin Ortak Sevinci…
Türkiye ile Azerbaycan aras?ndaki ili?kiler, uluslararas? ili?kiler literatüründeki klasik devletler aras? i? birli?i modelleriyle bütünüyle aç?klanamayacak kadar güçlü tarihsel ve kültürel ba?lara sahiptir. Ortak dil, tarih, kültür ve toplumsal haf?za, bu ili?kinin temelini olu?turmaktad?r. Haydar Aliyev’in ortaya koydu?u “Bir millet, iki devlet” anlay??? da bu tarihsel yak?nl???n en güçlü ifadelerinden biri hâline gelmi?tir.
2020 Karaba? Sava?? s?ras?nda Türkiye’nin Azerbaycan’a verdi?i siyasi ve diplomatik destek, iki ülke aras?ndaki stratejik ortakl???n önemli bir göstergesiydi. Ancak bu karde?li?in yaln?zca devletler ve kurumlar düzeyinde ya?and???n? dü?ünmek eksik bir de?erlendirme olur.Karde?lik ayn? zamanda toplumlar?n birbirlerinin sevinçlerini, ac?lar?n?, umutlar?n? ve beklentilerini payla?abilmesidir. Karaba? Zafer Mar??’n?n ortaya ç?k?? hikâyesi, i?te bu toplumsal ve kültürel boyutun küçük ama anlaml? bir örne?idir.
Bu eser, resmî bir görevlendirmeyle haz?rlanmad?. Herhangi bir kurumun talimat?yla ortaya ç?kmad?. Bakü’de ya?ayan bir akademisyenin dü?üncesi ile Samsun’da ya?ayan bir bestecinin sanatç? duyarl?l???n?n bulu?mas?ndan do?du. Bir ba?ka ifadeyle, Karaba? Zafer Mar??’n?n arkas?ndaki temel motivasyon, iki karde? ülkenin ortak de?erlerine duyulan ba?l?l?kt?. Bu nedenle eserin yaln?zca bir zafer mar?? olarak de?il, ayn? zamanda Türkiye–Azerbaycan karde?li?inin kültürel bir hat?ras? olarak de?erlendirilmesi gerekti?ini dü?ünüyorum.
Mar?lar ve Milletlerin Ortak Haf?zas?….
Toplumlar?n tarihsel haf?zas? yaln?zca tarih kitaplar?nda, ar?ivlerde veya resmî belgelerde ya?amaz. Sanat, tarihsel / toplumsal haf?zan?n ku?aktan ku?a?a aktar?lmas?nda önemli bir rol üstlenir. Özellikle mar?lar, tarihsel olaylar?n toplumlar?n ortak duygular?na dönü?mesini sa?layan güçlü kültürel araçlard?r. Bir mar??n de?eri yaln?zca müzikal yap?s?nda veya sözlerinin edebî niteli?inde aranamaz. Mar?lar ayn? zamanda üretildikleri dönemin ruhunu, toplumsal beklentilerini ve ortak ideallerini yans?t?r. Bu nedenle baz? müzik eserleri zaman içerisinde bestelendikleri tarihsel ko?ullar?n ötesine geçerek toplumsal haf?zan?n bir parças? hâline gelir.
??te Karaba? Zafer Mar??’n?n haz?rlanmas?nda da böyle bir dü?ünce vard?. Amac?m?z yaln?zca güncel bir olay? müzikle anlatmak de?ildi. Azerbaycan halk?n?n ya?ad??? tarihî dönemin duygular?n? ve Türkiye–Azerbaycan karde?li?inin anlam?n? bir eserde bulu?turmakt?. Eserin Türkiye Türkçesinde haz?rlanmas? ve Azerbaycan Türkçesinde de seslendirilmesi dü?üncesi, bu ortak kültürel zeminin do?al bir uzant?s?yd?. Çünkü ortak tarih ve kültürden beslenen bir eserin her iki ülkede de anla??lmas? ve benimsenmesi, onun ta??d??? karde?lik mesaj?n? daha da güçlendirecekti.
Karaba? Zafer Mar??’n?n Kamuoyuna Yans?mas?…
Karaba? Zafer Mar??, zaman içerisinde yaln?zca bizim aram?zda kalan ki?isel bir çal??ma olmaktan ç?kt?.
Eser, Azerbaycan’da bas?n?n ve televizyon yay?nlar?n?n da ilgisini çekti. 9 Kas?m 2021 tarihinde Azerbaycan bas?n?nda yay?mlanan haberlerde, Karaba? Zafer Mar?? ile ilgili bilgiler Azerbaycan kamuoyu ile payla??ld?. ?ctimai Televiziya’da (?TV) yay?mlanan ve Karaba? Zaferi için haz?rlanan bu eseri konu alan program da bu giri?imin kamuoyuyla bulu?tu?u mecralardan biri oldu.
Böylece sava??n devam etti?i günlerde Bakü ile Samsun aras?nda ba?layan bir dü?ünce, iki ülkenin ortak kültürel haf?zas?na katk?da bulunmay? amaçlayan somut bir çal??maya dönü?tü. Benim aç?mdan bu sürecin en anlaml? yönü, eserin kamuoyuna ula?mas?ndan da önce, ortaya ç?k???ndaki samimiyet ve gönüllülük duygusuydu. Çünkü baz? çal??malar?n de?eri, ula?t?klar? kitlenin büyüklü?ünden önce, hangi dü?ünce ve duygularla gerçekle?tirildiklerinde de sakl?d?r.
Alt? Y?l Sonra: Bir Zaferin ve Bir Hat?ran?n Ard?ndan…
Aradan alt? y?l geçti.
2020 y?l?n?n o unutulmaz sonbahar? art?k tarihin bir parças?. Azerbaycan, Karaba?’da elde etti?i askerî ba?ar?n?n ard?ndan bölgenin yeniden imar?, ekonomik ve sosyal hayat?n canland?r?lmas? ve yerinden edilmi? insanlar?n geri dönü?ü gibi uzun vadeli süreçleri ba?ar? ile yönetiyor.
Tarihsel aç?dan bak?ld???nda, sava?lar?n sonuçlar? yaln?zca cephede belirlenmez. Kal?c? bar???n in?as?, toplumsal hayat?n yeniden düzenlenmesi ve tarihsel haf?zan?n gelecek ku?aklara aktar?lmas? da en az askerî geli?meler kadar önemlidir.
Bugün Karaba? Zaferi’nin alt?nc? y?l dönümünde, bu zaferin insan hayat? bak?m?ndan ta??d??? bedeli de hat?rlamak gerekir.
Hayat?n? kaybeden askerlerin, sivillerin ve sava??n etkilerini ya?amaya devam eden insanlar?n hat?ras?, tarihsel de?erlendirmelerin ayr?lmaz bir parças?d?r. Bu çerçevede sanat?n önemli bir sorumlulu?u bulundu?una inan?yorum.
Sanat, tarihsel olaylar? yaln?zca yüceltmek için de?il, onlar? anlamak, hat?rlamak ve gelecek ku?aklara aktarmak için de vard?r.
Karaba? Zafer Mar??’n?n hikâyesini bugün yeniden payla?mak istememin nedeni de budur. Kuzenim Kaan U?ur Yücekent ile sava??n devam etti?i günlerde ba?latt???m?z bu giri?im, benim ki?isel haf?zamda son derece özel bir yere sahiptir. O günlerde henüz kazan?lmam?? bir zafer için bir mar? haz?rlanmas? fikrinin bugün geriye dönüp bak?ld???nda ta??d??? anlam?n daha da belirginle?ti?ini dü?ünüyorum. Çünkü bu hikâye, yaln?zca bir müzik eserinin nas?l ortaya ç?kt???n? anlatm?yor. Ayn? zamanda iki karde? ülkenin insanlar?n?n, tarihî bir dönemde ayn? duygular? nas?l payla?abildi?ini gösteriyor.
Bakü’de do?an bir dü?üncenin Samsun’da notalara dönü?mesi, Türkiye ile Azerbaycan aras?ndaki ba?lar?n yaln?zca siyasi söylemlerden ibaret olmad???n?n da güzel bir örne?idir. Ve bugün, bu tarihî zaferin alt?nc? y?l dönümünde, o günlere dair en güçlü hat?ralar?mdan biri hâlâ bu mar??n do?u? hikâyesidir. Çünkü bizim Karaba? Zafer Mar??m?z, kazan?lm?? bir zaferin ard?ndan de?il, henüz sava? sürerken, zafere duyulan inançtan do?du. Bakü’de bir dü?ünce olarak ba?lad?, Samsun’da notalara dönü?tü ve Türkiye–Azerbaycan karde?li?inin bir hat?ras? olarak hayat buldu.
Baz? zaferler tarihe yaz?l?r.
Baz?lar? ise notalara da…
Bizim hikâyemizde her ikisi de var.
8 Kas?m Zafer Günü kutlu olsun…
Ali B. KUTVAN
