Suriye, yýllardýr Ortadoðu’nun en karmaþýk siyasi dengelerine sahip ülkelerinden biri.

Aslýnda Suriye’de Alevi ve Dürzilerin sorunu yeni deðil. Farklý yönetimler altýnda tarihsel bir geçmiþe ve bir dizi nedene dayanýyor. Ýki grubun karþý karþýya geldiði zamanlar da oldu. Esad rejiminin devrilmesi ile 29 Ocak 2025’te Ahmed Þara’nýn geçiþ dönemi baþkaný olarak atanmasý, ülkenin siyasi sahnesinde yeni bir dönemin baþlangýcýný iþaret etti. Ancak yeni hükümetin iþinin kolay olmayacaðý biliniyordu. Ülkenin etnik ve mezhepsel yapýsýnýn nasýl þekilleneceði hem merak hem de endiþe konusuydu. Son dönemde bölgedeki bazý aktörlerin bu yapýyý kendi çýkarlarý doðrultusunda kullanmaya çalýþmasýyla da tansiyon arttý. Ancak;

* Þara, kapsayýcý bir hükümet kurma ve ulusal diyalog konferansý düzenleme sözü verdi. Anayasa komitesi oluþturuldu.

* Amaç Suriye’nin farklý etnik ve mezhepsel gruplarýný bir araya getirerek, ulusal birliðin saðlanmasý ve ülkenin yeniden inþasýnda ortak bir zemin oluþturmaktý.

* Son dönemde yaþanan olaylarýn ardýndan Suriye hükümeti yeniden yapýlanmaya gidiyor.

ÞARA’DAN KABÝNE HAMLESÝ

Suriye’deki üst düzey kaynaklardan edindiðim bilgileri sizlerle paylaþacaðým. Ulusal birliðin saðlanmasý için Suriye Devlet Baþkaný’nýn gelecek hafta dikkat çeken adýmlar atmasý bekleniyor:

* Suriye’nin etnik ve mezhepsel çeþitliliðini kucaklayan bir yönetim modelinin hayata geçirilmesi planlanýyor.

* Bu kapsamda Suriye Devlet Baþkaný kabineyi yenileyecek.

* Baþbakanlýk makamý kaldýrýlýyor.

* Þara’nýn kendi ekibinin yanýnda kabineye yeni isimler girecek. Bu isimler Suriye’deki etnik ve mezhepsel yapýlardan belirlenecek.

* Gelecek hafta açýklanmasý beklenen kabinede Dürzi, Arap, Alevi, Hýristiyan ve Suriyeli Kürt isimler de yer alacak.

* Ayrýca kabinede bir kadýnýn da yer alabileceði konuþuluyor.

PETROL-SU-ELEKTRÝK BAKANLIÐI KURULUYOR

Suriye’nin yeni yönetiminin en kritik sorunlarýnýn baþýnda, ekonomi ile ülkede altyapý ve üstyapýnýn yeniden inþasý geliyor. Bu kapsamda içerideki kaynaklarýn gelire dönüþerek, önce devlet kasasýna girmesi gerekiyor. Bu nedenle de Suriye Devlet Baþkaný Petrol, Su ve Elektrik Bakanlýðý kurmaya karar verdi. Bu bakanlýðýn önümüzdeki süreçte en kritik iþlerinin baþlarýnda ise PYD ile Þam yönetimi arasýnda imzalanan sekiz maddelik anlaþma uyarýnca Suriye’nin kuzeyindeki doðalgaz ve petrol yataklarýnýn merkezi otoritenin hâkimiyetine geçmesi adýmý yer alýyor. Suriyeli üst düzey kaynaklar, sýnýr kapýlarýnýn da merkezi otoriteye geçiþinin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiðini belirtiyor.

ESAD VE AÝLESÝNE ÝLÝÞKÝN KARARNAMELER HAZIR

Suriye Devlet Baþkaný, Esad ve ailesine ait mallar için de kararname hazýrlanmasý talimatý verdi. Yine üst düzey kaynaklardan edindiðim bilgilere göre, Þara’nýn imzasýyla kýsa süre içinde yayýmlanacak kararnamelerle Esad ve ailesine ait tüm mal varlýðý Suriye Devleti’ne geçecek.

ÞAM YÖNETÝMÝ KARARLI: ÖNCE SÝLAH BIRAKILACAK

Suriye yönetimi hem bölge ülkeleriyle hem de bölgedeki diðer aktörlerle diplomatik iliþkilerini hassasiyetle sürdürüyor. Yönetimdeki izlenim de bir karar açýklanmamýþ olsa da Trump yönetiminin Suriye’den Amerikan askerlerini çekeceði yönünde. Bu kapsamda YPG ve Þam arasýnda imzalanan anlaþma gereði, ulusal birliðinin önemine dikkati çeken yetkililer “Beklentimiz net. Önce silah býrakýlmasý, ardýndan orduya entegre edilmeleri gündeme gelecek” mesajý veriyorlar.

ANAYASA BÝLDÝRGESÝNÝ ÝMZALADI: SURÝYE BÖLÜNEMEZ

Þara, Suriye Hükümeti’nin oluþturduðu komisyonun hazýrladýðý 5 yýllýk geçiþ döneminde uygulanacak Anayasa Bildirgesi’ni dün imzaladý. “Suriye Arap Cumhuriyeti, tam baðýmsýz ve egemen bir devlettir. Coðrafi ve siyasi birliði bölünemez ve herhangi bir parçasýndan vazgeçilemez” denilen ilk maddenin ardýndan, Cumhurbaþkaný’nýn dininin Ýslam ve Ýslam hukukunun yasalarýn temel kaynaðý olduðuna atýf yapýlýyor:

* Bununla birlikte inanç özgürlüðü, tüm dinlere saygý ve ibadet özgürlüðü anayasa ile güvence altýna alýnýyor.

* Haklar ve Özgürlükler baþlýðýnda ifade, düþünce, medya özgürlüðü güvence altýna alýnýyor.

* Siyasi katýlým hakký ve ulusal temellere dayalý parti kurma özgürlüðünün yer aldýðý taslakta, siyasi parti yasasý hazýrlanmasý için bir komisyon oluþturulacaðý açýklanýyor.

* Geçiþ dönemine de yer veriliyor. Yasama yetkisi Cumhurbaþkaný tarafýndan atanacak olan ve kalýcý bir anayasa kabul edilene kadar görevini sürdürecek olan Halk Meclisi’nde...

* Hiçbir suç ve cezanýn yasal bir düzenleme olmadan uygulanamayacaðý belirtilen bildirgede, “Olaðanüstü mahkemeler kurulamaz” ifadesi de dikkati çekiyor. Terörle mücadele mahkemelerinin feshedilmesi de gündemde.

AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE ORTAKLARININ CUMARTESÝ TOPLANMASI GÜNDEMDE

Suriye’deki geliþmelerin ardýndan tüm dünyanýn yakýndan takip ettiði Rusya-Ukrayna-ABD-AB dörtlü eksenindeki geliþmelere bakacaðýz. ABD ile Rusya’nýn masaya oturmasý, ABD ile Ukrayna arasýndaki gerginlik ve sonrasýnda uzlaþmaya varýlmasý süreçlerinde Avrupa Birliði transatlantik iliþkileri, kendi ordusunu kurmayý, silahlanmayý ve Ukrayna için bir yol haritasý oluþturmayý tartýþýyor. Bu kapsamda toplanan ve Türkiye’nin de davet edildiði ilk zirvenin ardýndan oluþturulan yol haritasý yazýlý bir metne dönüþtürüldü. ABD’nin de sürece dahil edilmesi için o metin þimdi ABD ve Ukrayna uzlaþmasýnýn ardýndan yeniden revize ediliyor. Ýngiltere’nin öncülüðünde gerçekleþen bu revizyon sürecinin ardýndan yarýn AB liderleri ile Türkiye’nin de aralarýnda bulunduðu dört ülkenin liderlerinin videokonferans toplantýsýnda bir araya gelebilecekleri belirtiliyor. 

Hande FIRAT

hurriyet.com.tr

14.03.2025