izmirizmir.net : Nihat ÜSTÜN - CEHALET, BİLGİ, KÖTÜLÜK SORUNU VE DÜŞMANLIĞIN KÖKENİ


CEHALET, BİLGİ, KÖTÜLÜK SORUNU VE DÜŞMANLIĞIN KÖKENİ

23 Mart 2018 14:02 / 1695 kez okundu!

 

 

Bilgi nedir? Platon "Bilgi gerekçelendirilmiş inançlarımızdır” diyor. Yani bilgi de aslında inançlarımızdır. Öncelikle bilim kilisesinin müritleri bilgi dediğimiz şeyin aslında bir tür inanç olduğunu öğrenmeleri gerekiyor. “Her şeyi sorgulayan ve insanların inançlarını sorgulamalara karşı savunmasını gerekli gören, birçok şeyi bütünüyle ve kesin olarak bilmediğimizi ortaya çıkarabilecek olan hakikatin bilgisinin tek aracını çeşitli bahanelerle ortadan kaldırdığınızda dikkatli düşünmeyi bize ne anlatabilecektir?” Bu Sokrates’in sorusudur. Kısaca “biz” dediğimiz şeyle hesaplaşmak önemli oluyor.

 

******

 

CEHALET, BİLGİ, KÖTÜLÜK SORUNU VE DÜŞMANLIĞIN KÖKENİ

 

Bilgi nedir? Platon "Bilgi gerekçelendirilmiş inançlarımızdır” diyor. Yani bilgi de aslında inançlarımızdır. Öncelikle bilim kilisesinin müritleri bilgi dediğimiz şeyin aslında bir tür inanç olduğunu öğrenmeleri gerekiyor. “Her şeyi sorgulayan ve insanların inançlarını sorgulamalara karşı savunmasını gerekli gören, birçok şeyi bütünüyle ve kesin olarak bilmediğimizi ortaya çıkarabilecek olan hakikatin bilgisinin tek aracını çeşitli bahanelerle ortadan kaldırdığınızda dikkatli düşünmeyi bize ne anlatabilecektir?” Bu Sokrates’in sorusudur. Kısaca “biz” dediğimiz şeyle hesaplaşmak önemli oluyor.

Ne zaman birisi “cahil” kelimesini kullansa tüylerim diken diken olur. Bir düşünce adamı aylar önce “ben cahil insanı okumuşlardan (okul bitirmişlerden) daha çok severim.” demişti. Ne kadar doğru demişti ama sözde sosyal demokratlarca ne dediği bile anlaşılmadan linç edilmişti. Halkın (sözde) cehaletindense kendini aydın sananın gafletinden korkulur. Cahil açıktır ki bilmediğini kısmen de olsa bilen insandır. Gafil bilmediğini bilmeyendir.

Uğur Mumcu’nun söylediği ve bu günlerde daha çok bir kesimin kullandığı “Bazıları bilgi sahibi olmadan fikir sahibi oluyor" sözü içerik olarak doğru gibi görünse de aslında doğru değildi. J. Locke, yapımız gereği biz sahip olduğumuz idelerden daha fazla bilgi sahibi olamayız diyor. Başka deyişle bilgimizin sınırı idelerimiz tarafından çizilir. Dolayısı ile zorunlu olarak fikirlerimiz ölçüsünde bilgimiz olabilir. Doğal olan da budur diyor. Herhangi bir konuda bilgi sahibi olmamızı engelleyen en önemli şey, o konu hakkında fikirlerimizin eksikliğidir diyor. J.Locke’a göre yanılma bilgimizin değil gerçek olmayanı kabul etmemize neden olan yargılarımızın yani fikirlerimizin bir kusurudur. İnsanların ideler arasındaki ilişkiler hakkında yanlış yargılara varmasının çeşitli nedenleri vardır: aşırı tutku, önyargı, tembellik, aracı ideye sahip olmama veya onu doğru saptamama veya aracı ideyi kullanma marifetine, becerisine sahip olmama v.s. Ona göre Mumcu’nun dediğinin tersine, bilgilerinin sınırını insanların fikirleri belirlemektedir. Örneğin eğer biz Kemalist, muhafazakar ya da sosyalist bir fikre sahipsek, sosyal alanda bilgiler zihnimize ancak bu fikir doğrultusunda girebilmektedir. Bu yanlış ya da doğru fikrimiz doğrultusunda zihnimize girmiş olan bilgileri bizim temizleyip yeniden farklı bilgilerle doldurmamız çok önemli bir yapısal kuşkuyu gerektirir. Bunu da çok az kimsenin becerebildiğini düşünüyorum. Bunun için insanın öncelikle kendi zihnindeki cehalet alanlarını genişletmesi gerekir. Oysa gafilin zihnindeki cehalet alanı yok gibi bir şeydir. Bu yüzden halka sürekli olarak cahil demekten kendini alamamaktadır. Ve bilgisinden o kadar emindir ki hamlığını anlamakta sorunludur. Bu tür kişilerin aslında kendilerine göre geçerli nedenleri var. Önce din ile cehalet arasında bir ilişki kuruyorlar sonra da cehalet ile kötülük arasında ilişki kuruyorlar. Aydın olmayı da bilimsel olmakla ve kısmi bir iyilikle eşitliyorlar. Bu yüzden pratik alanda dindar kesimlerden bazılarının ahlaken yaptıkları yanlışlıkları daha büyük iştahla faş ederek bir yere varmaya gayret ediyorlar. Yani öncelikle bir fikirleri var. Ve o kanalla bir sonuca (bilgiye) ulaşmaya gayret göstermektedirler. Cehalet eşittir kötülük. Oysa bu kavramların tamamı yanlıştır. Kötülük sorunu insanın temel sorunudur. Bu sorunu bir kısım aydınlanmacı devrimci kesimin söylediği gibi bilgi ile bilimsellikle aşmak mümkün değildir. Kötülük meselesi insanın temel yapısında olan bir şeydir. Dindarlar bunu şeytanla özdeştirirler ve şeytanın yok edilmesi nasıl mümkün değilse kötülüğün tamamen yok edilmesi de onlara göre mümkün değildir. Bu kesime göre kötülük sorununun çözümü büyük ölçüde nefsinin terbiye edilmesi ile mümkündür. Din de bunun için vardır. İnanırsınız ya da inanmazsınız ama din ile kötülük arasında çaktırmadan bağ kurmaya çalışmak bunun için gizli yollar aramak, aşırı tutkuya sahip olmak veya aracı ideyi kullanma marifetine, becerisine sahip olamama ile özdeştirilebilir. Bu da gafleti getirmektedir. Hz. Ali’nin şöyle bir sözü vardır: “İlim bir nokta idi, onu cahiller çoğalttı.” İnsanın zihnindeki cehalet alanı ne kadar büyük olursa insan o kadar hayret eder. İnsanın hayret etme yetisi aynı zamanda gafleti izafe eder, bilginin de yollarını açar. 

 

Nihat ÜSTÜN

23.03.2018

 

Son Güncelleme Tarihi: 24 Mart 2018 11:55

 

Bu yazýyý Facebook'ta paylaþabilirsiniz+:
Facebook'ta paylaþ
0
Yorumlar
Uyarý

Yorum yazabilmek için üye olmalý ve oturum açmalýsýnýz.

Eðer sitemize üye deðilseniz buraya týklayarak hemen üye olabilirsiniz.

Eðer üye iseniz oturum açmak için buraya týklayýn.