Din dersleri ve Alevilik... - Þenol Kaluç
03 Ekim 2011 19:49
Alevi Çalýþtaylarý ilk meyvesini Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde yeterliliði ve içeriði tartýþýlsa bile Aleviliðe yer verilmesi ile verdi
Alevi Çalýþtaylarý ilk meyvesini Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde yeterliliði ve içeriði tartýþýlsa bile Aleviliðe yer verilmesi ile verdi. Bu konunun uzun süre tartýþýlacaðý þüphesiz. Ancak sonuç ne olursa olsun Aleviliðin ders kitaplarýna açýkça girmiþ olmasý günlük önyargýlarýn derslerde eskisi gibi pervasýzca dillendirilmesini engelleyecektir ve öðretmen ve öðrencilerde bir meraka sebep olacaðýndan bu merakýn hayýrlara vesile olmasý kuvvetle muhtemeldir. Bu yönü ile bile önemli bir adým olarak görülmeli.
Meselenin özüne girilecek olursa bilindiði üzere Alevilerin çoðunluðu laik, sosyalist, liberal ve bazý Sünni çevrelerle birlikte DKAB derslerinin ya tamamen kaldýrýlmasýný ya da seçmeli hale getirilmesini istiyor. Bu talep ideolojik sebepler bir yana býrakýlýrsa DKAB dersinin verilmesini isteyen çevreler kadar haklý argümanlara sahip. Ancak taraflar çatýþmanýn ana kaynaðýný tartýþmayý çoðu kez bilerek-bilmeyerek göz ardý ediyor. Türkiye’de bir din ve vicdan özgürlüðü sorunu ile beraber din eðitimi sorunu varsa -pek çok kesim rahatsýz olduðuna göre var- bu sorunun ana kaynaðý Cumhuriyetin ilk yýllarýnýn kendine özgü þartlarý içinde geliþen laiklik anlayýþý ve uygulamalarýdýr. Diyanet Ýþleri Baþkanlýðý, Vakýflar Genel Müdürlüðü gibi kurumlar ile Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Tekke ve Zaviyelerin Kapatýlmasý Hakkýnda Kanun vb. düzenlemeler mevcut halleri ile günümüz toplumunun ihtiyaçlarýna karþýlýk vermekten uzaktýr. Bu kanun ve kurumlarýn günümüz toplumunun ihtiyaçlarý göz önünde bulundurularak - din ve inanç özgürlüðü baðlamýnda- yeni anayasa çalýþmalarý sýrasýnda reforme edilmesi gerekir. Dünyadaki geliþmiþ demokrasilerin hiçbirisinde din bir kurumun tekelinde býrakýlmamakta ve eðitim kurumlarý kapý ölçüsünden ders müfredatlarýnýn içeriðine kadar tek bir merci tarafýndan yönetilmemektedir.
Ülkemizdeki mevcut özel okullar Rasim Özdenören’in veciz ifadesi ile “Özel þahýslar eliyle iþletilen devlet okullarýdýr”. Çünkü özel okullarýn MEB tarafýndan belirlenen ders programý ve müfredatý dýþýna çýkma hak ve yetkileri yoktur. Özel okullarý farklý kýlacak uygulamalar ancak ana müfredat dýþýnda etüt, ek ders ve ders dýþý faaliyetler þeklinde yürümektedir. Örneðin özel bir okul haftalýk 30 saatlik çalýþma takvimi içinde yer alan 5 saatlik Türkçe dersini 7 saate çýkarma ya da 4 saate indirme, kazaným ve içeriðine müdahale yetkisine sahip deðildir.
Türkiye’de din 1924’den beri devletin tam kontrolü altýnda tutulmak istenmiþ ve bu amaçla DÝB kurulmuþtur. Bu kontrol isteði ‘Alevi Çalýþtaylarý Nihai Raporu’nda çok açýk þekilde ifade edilmektedir. Ýslam Dini Sünnilikten, Sünnilik ise Hanefi- Maturidi çizgiden ibaret sayýlmýþ ve içine milliyetçilik yedirilerek devlet eliyle yeniden inþasý hedeflenmiþtir. Ýslam’ýn farklý yorumlarý ya yok sayýlmýþ ya da yasaklanmýþtýr. Tekke ve Zaviyelerin Kapatýlmasý Hakkýnda Kanun ile birlikte ülkedeki Alevi-Sünni tüm tarikatlar yasadýþý ilan edilmiþ, mallarýna el konulmuþ ve ayinleri yasaklanmýþtýr. Tarikatlar kendi entelektüel güçleri çerçevesinde bu duruma direnmeye çalýþsalar da estetik seviyelerinden çok þey kaybetmiþ ve baðnaz yapýlanmalar daha da güçlenmiþtir. Ayný süreçte Alevilik kendi entelektüel kadrolarýný üretememiþ ve ilerleyen yýllarda þehirleþme ve siyasallaþma sürecinin de olumsuz etkisiyle temel deðerlerini büyük ölçüde yitirerek din dýþý bir alana doðru evrilmiþtir. Bu evrimin sonucu olarak bugün birbirinden farklý ve taban tabana zýt Alevilik tanýmlarý ortaya çýkmýþtýr.
Sonuç itibariyle bugün gelinen noktada DKAB derslerinde anlatýlacak Alevilik, Alevilerin tamamýný hiçbir zaman tatmin etmeyecektir. Çünkü kendisini Ýslam içi ya da Ýslam dýþý, Ali’li ya da Ali’siz tanýmlayan ancak Alevi olduðunu söyleyen kesimler vardýr. Aslýnda bu bölünmüþlük Sünnilik içinde geçerlidir ancak tüm devlet müdahalesine raðmen Sünniliðin ana referans kaynaklarý sabit kalýrken, temel akidelerinde Alevilik benzeri bir çatýrdama yaþanmamýþtýr. Bu farklýlýk Alevilik adýna ortaya çýkacak her türlü metnin ne kadar orijinal olursa olsun tartýþýlmasýna ve bazý kesimlerce reddedilmesine yol açacaktýr.
DKAB Dersleri konusunda yapýlacak en adil çözüm yolu bu iþin cemaatler eli ile yapýlmasý ve isteyenin inancýný istediði yerde alabilmesinin önündeki engellerin kaldýrýlmasýndan geçiyor. Tevhidi Tedrisat Kanunu’nda zamanýn ruhuna uygun olarak yapýlacak deðiþikliklerle bu sorun çözülebilir. Avrupa’daki benzerleri gibi devlet okullarýnýn yanýnda kendi ders yükü ve müfredatýný kýsmen belirleme hakkýna sahip laik ya da dini referanslý özel okullarýn açýlmasýna ve özel okullarýn gerçek anlamý ile özel okul olmalarýna izin verilmelidir.
Örneðin Haftalýk 30 saatlik ders programýnýn 15 saati MEB tarafýndan belirlenirken geri kalan süre okullarýn kendi inisiyatiflerine býrakýlabilir. Böyle bir düzenleme Anadilde eðitim tartýþmalarýnýn da çözümüne hizmet edecektir. Geriye kalan 15 saatlik bölüm özel okullarca tercih edilecek dinî, la-dinî derslere ayrýlabilir ve herhangi bir etnik dil (Kürtçe, Lazca, Çerkezce vb) ya da yabancý dilde (Ýngilizce vb.) iþlenebilir.
Bu yolla çocuklarýnýn dinî eðitim almasý ya da kendi anadilinde eðitim görmesini isteyen aileler için ortak bir çözüm yolunun üretileceði muhakkaktýr. Böylece resmi dilin yok sayýlacaðý iddiasý ortadan kalkacaðý gibi etnik ve yabancý diller ikinci veya üçüncü dil olarak müfredattaki yerini rahatlýkla alacaktýr. Devlet bu okullarý demokratik ülkelerde nasýl takip ediliyorsa öyle takip etmeli, açýk suç unsuru barýndýrmadýkça hiçbir cemaat ya da etnik dilde eðitim yapan okula müdahale etmemelidir. Devlet okullarýnda ise en azýndan sýnýrlý da olsa dini ve etnik tercihlere önceden belirlenmiþ objektif kriterler içinde seçmeli dersler þeklinde izin verilmelidir. Devlet okullarýnda verilecek genel DKAB Dersleri dinler üstü bir çizgiye çekilerek felsefe dersinde Ahlak-Etik konusu gibi tarafsýz, objektif bir çizgiye çekilmelidir. Kendi inancýnýn öðretilmesini isteyen veliler için kendi cemaatleri tarafýndan seçilmiþ eðitimciler tarafýndan, yine kendilerince belirlenmiþ içeriklerin öðretildiði seçmeli inanç dersleri konulabilir. Böylece devlet dine müdahale suçlamasýndan da masum kalacaktýr. Ayný þey etnik diller içinde geçerlidir.
DKAB Dersleri ve diðer can alýcý sorunlarýmýza baðnazca ve Kemalist doðmalarla baktýðýmýz sürece bir çözüm yolu bulamayacaðýmýz açýk. Farklýlýklarýmýzdan korkmak yerine bunlarýn bir zenginlik olduðunu kavramamýz ve inananlar olarak Allah’ýn isteseydi hepimizi tek bir ümmet ve millet kýlabileceði gerçeðini özümseyerek adaleti gözetmemiz gerekiyor. Aksi takdirde canýmýzýn daha çok yanacaðýný ve birbirimizi üzeceðimizi bilmemiz gerekiyor.
Not: TRT’ye açýk çaðrý Aleviler için çok önemli bir ay olan Muharrem ayý yaklaþmakta. TRT’nin bu ay ile ilgili tutumu Alevi açýlýmýnýn samimiyetinin bir testi olduðu unutulmamalýdýr. Þeb-i Aruz törenlerini hiçbir zaman unutmayan mevcut ve gelecek TRT yönetimlerinden ayný hassasiyeti Muharrem ayý içinde göstermelerinin beklendiði unutulmamalýdýr.
LDT-Alevi Bektaþi Araþtýrmalarý Mrk. Direktörü
senolkaluc@hotmail.com
Taraf
