Ezidilik nedir?
18 Austos 2014 14:01 / 2005 kez okundu!
IŞİD'li canilerin Kürdistan Federe bölgesinde bulunan Şengal'e saldırmasıyla Ezidi Kürtler uğradıkaları zulümler ve inançlarıyla bir kez daha gündeme gedliler. Ezidiler geçmişten günümüze sırf inançlarından ötürü 73'cü kez'dir katlima uğruyorlar. Ne acıdır ki tarihte en çok da kendi soydaşları olan Müslüman Kürtler tarafından ölümlere maruz kaldıkları bir gerçekliktir. Ezidi Kürtlerin dinsel inançaları olan Ezidiliği on beş günlük Erivan ziyaretimde bizzat Ezidilerden öğrendim. Ezidi din öğretisinin ne anlama geldiğini, nasıl bir inanç olduğunu sizlerle paylaşmak istiyorum...
Ezidi din öğretisinin kurucusu Şeyh Hadi bin misafir, bugün kuzey Irak’ta bulunan Sincar bölgesindeki Laleş’te 1162’de öldü. Musul’un yaklaşık 40 km kuzeyinde bulunan Laleş vadisi, Yezidilerce hem anavatan, hem de kutsal bir yer sayılmaktadır. Şeyh Hadi, Hakkari’nin Beytülkar köyünde 1015 yılında dünyaya geldi. Bazı kaynaklar ise Şeyh Hadi’nin Arap asıllı olduğunu ve Suriye’nin Belabek şehrinde aynı yılda doğduğunu iddia etmektedirler. Halk arasında “el Hakkari” takma adıyla da bilinen Şeyh hadi, Kürtlerin eski dini olan Zerdüştlüğü gözden geçirerek Yezidilik adı altında yeniden düzenledi. Araplar Tanrı’ya “Yezdan” dedikleri için “Yezdani” şeklinde adlandırdılar. Bu kelime daha sonra Yezidi sözcüğüne dönüşerek, Zerdüştlüğü bir şekilde devam ettiren Kürt topluluklarına ad olarak verildi.
Yezidi öğretisine göre tanrısal varlık, “iyilik ve kötülük” şeklinde algılanır. Dini inanç, dualist temelde oluşturulur. İyilik Tanrı tarafından temsil edilirken, kötülüklerin yaratıcısı Şeytan’dır. Bu nedenle Tanrı ile Şeytan arasında sürekli bir savaş vardır. Şeyh Hadi’ye göre Tanrı, her şeye kadir göksel bir güçtür. Şeytan’ın ve kötülüğün yaratıcısı da Tanrı’dır. Şeyh Hadi, öğretisini açıklayan iki eser bırakmıştır. Bunlar Kitab ül Cilwa (Esinler-Vahi kitabı) ve Kürtçe olan Mishefa Reş (Kara Kuran)’dır. Yezidiler, Meleke Tawus diye adlandırdıkları Şeytan’ı horoz-Tawus kuşu karışımı bir yaratık şeklinde algılamaktadırlar.
Yezidi inanışına göre kendiliğinden varolan Tanrı, kendisinden güneş, ay, yıldız gibi ışık kaynakları yarattı. Bu nedenle güneş, ay, yıldız ve ateş gibi ışık kaynağı varlıklar Yezidiler tarafından kutsal sayılır. Kutsallığından dolayı ateşe tükürülmez. Yezidiler tapınmalarını ve dualarını Kürtçe yaparlar. Yezidilik mir, şeyh, fakir, kavude, pir, kocek ve mürit gibi teokratik ilkeler üstüne kurlu toplumsal bir yapıya sahiptir. Yezidiler, eylül ayının son haftasında Şeyh Hadi’nin türbesini ziyaret ederek hacı olurlar.
Günde iki defa, güneşin doğuşunda ve batımında güneşe yüz çevrilerek ibadet yapılır. Yezidilikte Hac’da Tanrı’ya yapılan tapınma dışında toplu ibadet yoktur. Bir de Nisan ayının son Çarşambası “Çarşema sor” (kırmızı kutsal Çarşamba) şeklinde kutsal bir gün olarak yılda bir sürekli bir ibadetleri de vardır.
Murat AKKUŞ
18.08.2014
