ÇABALADIĞIMIZ, ANLATAMADIĞIMIZ HAYALLERİMİZİN RENGİ, ERGUVAN

03 Nisan 2019 14:22 / 648 kez okundu!

 

 

Nasıl tanımlıyorsunuz adı Erguvan olan rengi? Adı geçtiğinde aklınıza neler geliyor? Manası, hüzün, utanç, güç ve kibir hatta naz, niyaz, aşk, işve neş'e, zerafetle tarumar..

Hikayesi yüz yıllar boyu sürmüş, mevsimi Bahar, kısacık ömründe ancak Nisan, bilemedin Mayıs'ta rastlarsınız ona.

Bazen lütfedip martın sonunda gelir, az durur, çok görünmez, acelesi vardır, çok nazlıdır.

Onun ardından konuşulur, İstanbullu olduğu düşünülür. Orayı çok sever evet, ama yurdu değildir.

 

****

 

ÇABALADIĞIMIZ, ANLATAMADIĞIMIZ HAYALLERİMİZİN RENGİ, ERGUVAN

 

Güzellikle beraber çirkinlik de vardır, güzellik görmek güzel yüreklerin işidir. Görmek isteyenler için yeterince ışık, istemeyenler için yeterince karanlık vardır. (Blaise Pascal)

 

İstemem artık ışık, rayiha, renk alemini,

koklamam yosma karanfille, güzel yasemini.

Beni bir lahza müsait bulamaz idlale,

Ne beyaz bakire zambak, ne ateşten lale.

Beklemem fecrini leylaklar açan Nisan’ın

Özlemem vaktini dağ dağ kızaran Erguvanın.

Her sabah başka bahar olsa da ben uslandım,

Uğramam bahçelerin semtine gülden yandım. (Yahya Kemal Beyatlı)

 

Nasıl tanımlıyorsunuz adı Erguvan olan rengi? Adı geçtiğinde aklınıza neler geliyor? Manası, hüzün, utanç, güç ve kibir hatta naz, niyaz, aşk, işve neş'e, zerafetle tarumar..

Hikayesi yüz yıllar boyu sürmüş, mevsimi Bahar, kısacık ömründe ancak Nisan, bilemedin Mayısta rastlarsınız ona.

Bazen lütfedip martın sonunda gelir, az durur, çok görünmez, acelesi vardır, çok nazlıdır.

Onun ardından konuşulur, İstanbullu olduğu düşünülür. Orayı çok sever evet, ama yurdu değildir.

Size tavsiyem, Yeşiller arasında onu da görmek istiyorsanız, Mutlaka işinin ehli, konunun uzmanı, Dünyaca ünlü Türk Seyahat rehberimiz Saffet Emre Tonguç’un Nisan ve Mayıs ayları boyunca düzenlediği boğaz turlarına katılmanız ve o yamaçlardan seyrine doyum olmayan Erguvanları doya doya içinize, boğaz rüzgarıyla birleştirerek çekmenizdir.

Efsaneler köklerini Kenan illerinde bulmuştur Erguvanın. Daha bilimsel kayıtlar ise Akdeniz, Balkanlar ya da Güney Avrupa ve Batı Asya diye söylerler anavatanını.

Ülkemizde Ege, Güney Anadolu, Marmara bölgesinde yayıldığını, en bol en güzel haline eskilerin Nehr – i Aziz dedikleri boğazın iki yanında rastlandığını herkes kabul eder.

Pembe mi dediniz? Ben buna, “neredeyse!” diye cevap veririm. Değildir pembe.

Hafifçe, belki biraz gizlice Mavi, herhangi bir Mavi de değil ama;

Çivit gibi Mavi.

Bununla da yetinemeyiz tam tanımlama için. Üç – beş rengin daha nüansına ihtiyacımız var.

Şarap kırmızısı, pek az Çivit Mavi, Bolca Beyaz ama Beyazı beyaz kadar açık değil, Siyah kadar koyu değil.

Orta açık tondaki Gri kadar ağarmış, ışıltılı bir renk.

Acemler en doğrusunu yapmış, Erguvan demişler.

Erken Bizans’ta kıymetini muhafaza etmiş. Sonra geç Bizans’ta.

Bizans’ta imparator ve soylular kendilerini Erguvan kanlı olarak ifade ederlermiş.

Devlet ortadan kalkmış ama onlar bu rengin sahibi olma iddialarından vazgeçmemişler.

Araplar ‘’Arguvan’’, Farisiler ‘’Ergavan’’ demişler. Türkçe’de ise ‘’Erguvan’’ olmuş.

 

ERGUVAN’IN TARİHÇESİ

Mor, Erguvan kelime dizisi o kadar yerleşmiştir ki zihinlere, hatta bu mor rengi ile ilgili efsaneler, destanlar vardır.

Bazı Hıristiyan inanışlarına göre meşhur ‘’Son Akşam Yemeği’nden sonra Hz İsa’yı otuz gümüş karşılığında meclise bildirerek ona ihanet eden ve pişman olan havarisi Yahuda’nın kendisini bu ağaca astığı bilinir. Efsaneye göre bu olaydan sonra, önceleri beyaz olan Erguvan çiçekleri utançtan ya da kandan kırmızıya dönüşür.

Bu nedenle Erguvan ağacının İngilizcedeki adı Judas Tree (Yahuda’nın Ağacı)dir.

Erguvan çiçeklerinin Hz. İsa’nın gözyaşlarını temsil ettiği de dillendirilen Erguvan, böylece utancın ve Hicran’ın rengi ve sembolüdür.

Roma İmparatorluğu döneminde Erguvan rengi, kararlılığın, gücün ve imparatorluğun rengiymiş. Erguvan rengi doğal yollarla üretilebilecek en zor renk olduğu için sadece asiller giyermiş.

İmparator dışında kimsenin mor pelerini yokmuş. Osmanlı’da ise Erguvan mor’u Hürrem Sultan’ın sevdiği renk olarak bilinir. O dönemde sarayda bu renkteki keselerin, açamayacağı kapı yokmuş diye söylenir.

Geriye dönüp baktığımızda altı asırdır Bursa’da Erguvan bayramı kutlanırmış. 14. Yüz yılda Bursa’da yaşayan ve Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayazıt’ın damadı Emir Sultan barışın ve hoşgörü’nün simgesi Erguvanların açıldığı dönem, bir hafta Erguvan Faslı adında şenlikler düzenlermiş. Ülkenin pek çok yerinden katılan olur ve şehrin ekonomik ve sosyal hayatı canlanırmış. O zamanlar Marmara Denizi etrafında öylesine bol Erguvan ağaçları bulunurmuş ki; Bursa denilince akla Erguvan gelirmiş.

Işık ağacı diye de anılır. Latince ismi Cercis Siliquastrum, ailesi Leguminosae ya da Fabacea sülalesi ise bizde baklagillere tekabül eden Fabales’tir. Manolya ağacıyla akraba olduğu söylenir.

Kabukları koyu yeşil, alt düzeyi mavimsi yeşil ve pürüzlüdür. Dondan etkilenir. Ona göre de baharda çiçeklerini ne kadar süre sergileyeceğine karar verir. Nazik bilin siz onu. Soğuk rüzgarlardan haz etmez. Üşür, zarar görür, sonra mutlaka bol güneş görmek ister.

 

Boş versene sen, niye beklemeli?

Sıktı artık bu kent beni.

Çekip gitmeliyim, hiç düşünmeden

Bulmalıyım aradığım o yeri.

Şiirmiş, bilgelikmiş her neyse.

Ne varsa benden, kalsın geride.

Kalsın o yalanlar, o yalan ilişkiler de,

Ve ölümler ki sevdanın ikiz doğurduğu,

Yetsin, taşımak istemiyorum hiçbirini yedeğimde.

Nerdesin ey benim her gün yeniden doğan oğlum?

Sevginin çoğul oğlu.

Senin ülkende yalnız bütün özlemler,

Bilirim yalnız orda, içtenlik, erinç, coşku,

Bayrağındaki bir tek çiçekli dalla,

Orada uçsuz bucaksız,

Olanca görkemiyle bir Erguvan imparatorluğu. (Edip Cansever)

 

Düşün onun peşine, siz onu ararken o çoktan gitmiş de olabilir. Son faslına yetişin bu şehrayin’in (şenliğin) kalmasın vuslat bir başka bahara.

 

Özdener GÜLERYÜZ

03.04.2019

 

 

Bu yazıyı Facebook'ta paylaşabilirsiniz:
Facebook'ta paylaş
0
Yorumlar
Uyarı

Yorum yazabilmek için üye olmalı ve oturum açmalısınız.

Eğer sitemize üye değilseniz buraya tıklayarak hemen üye olabilirsiniz.

Eğer üye iseniz oturum açmak için buraya tıklayın.