EGE ÜNİVERSİTESİ'NDE NELER OLUYOR?

İzmirizmir.Net

T�m Yaz�lar�

Anımsayalım... Amerika Birleşik Devletleri'nde herşey, bir gün bir siyah tenli kadının, bindiği otobüste ön sıraya oturmak için ısrar etmesiyle başlamıştı. O ana kadar beyaz Amerikalıların önemli bir kısmına doğal görünen durum ("Zenciler arka sıralara oturmak zorundadır"), bu yürekli kadının direnmesiyle aniden acıklı bir ırkçılık görüntüsünü aldı. Birçok Amerikalı yıllar sonra, bu denli insanlık dışı bir uygulamaya nasıl isyan etmediklerine çok şaşırdılar.

Şimdi Ege Üniversitesi'nde bir genç kız, ön sırada oturmak istiyor.... Yani herkes için sınav vakti!

EGE ÜNİVERSİTESİ'NDE NELER OLUYOR?

Son haftalarda başörtü yasağı konusunda atılan büyük adımlara rağmen Ege Üniversitesi'ndeki öğretim görevlileri ve idari yöneticiler hala direnmekte devam ediyorlar. Yasağı ortadan kaldırmama gerekçeleri ise ellerine bu anlamda bir yazı ulaşmadığı yönünde. Yüksek Öğretim Kurumu çatısı altındaki diğer üniversitelerde yasağın kalkması ve başörtlü öğrencilerin diğer tüm öğrenciler gibi rahat bir şekilde derse girmesine rağmen bu anlamsız direnme duygusu açıklanamayacak kadar ciddi soru işaretleri barındırıyor.

Yasağın içinde bulunmaya devam eden idari birimler ve öğretim görevlilerinin ortaya koyduğu bilinç yasaktan çok yasakçı bir anlayışa sahip olduklarının göstergesidir. Ege Üniversitesi Rektörü, dekanları ve birçok öğretim görevlisi Yüksek Öğretim Kurulu Başkanı Yusuf Ziya Özcan'ın açıklamalarını önemsememekle beraber üniversiteyi kendi alanlarıymış gibi görerek istedikleri gibi borularını öttürmekte ısrar ediyorlar. Üniversiteler dünyada özgürlüğün, demokrasinin ve bilimin doğup büyüdüğü yer olarak bilinirken, bizim ülkemizde "Ben ne düşünüyorsam herkes onu düşünmeli" despotluğuyla hareket eden bir anlayışla özgür düşünce, özgür inanç ve özgür söylemler yok edilmeye çalışılıyor. Hatta bu konuda ileri giden bazı öğretim görevlileri derslerde başörtülü öğrencilere aşağılayıcı sözler söyleyerek onları sınıf arkadaşlarının yanında rencide ediyorlar. Zaten derse girerken başörtüsünü çıkarmak zorunda kalan öğrenci, kendi benliğini dışarda bırakmanın verdiği ruh haliyle derse girmesi psikolojik olarak ona yeterince rahatsızlık verirken, diğer yandan dersin öğretim görevlisinin bulunduğu mevkiden utanmadan kullandığı sözler başörtülü öğrencinin daha fazla kendi içine gömülmesine yol açıyor. Başörtülü öğrenci, sınıfta rencide edildiği için söylemek istediklerini her zaman sınıf içerisinde yüksek sesle söyleyememeye başlıyor. Bu duruma sebep olan öğretim görevlileri olayı daha da ileri götürerek "işte türban takanlar böyle yobaz oluyorlar bu yüzden türban takanlar gerici, konuşmasını bilmeyen köylülerdir" demeye başlıyorlar. Bu durumda insanın aklına şu soru geliyor; Kendisini ilerici, demokratik, Atatürkçü, modern,çağdaş gören bu insanların başörtülü öğrenciler üzerinde uyguladıkları psikolojik baskının hangi kısmı çağdaşlığa modernliğe demokratikliğe uyuyor?

Ege Üniversitesi bu zamana kadar başörtüsü konusunda hiçbir sorun yaşamadığı için övünen bir üniversite. Sorun yaşamamalarının sebebi öğrenciler üzerindeki despotluklarını çok güzel uygulamış olmaları. Bu antidemokratik uygulamaya dur demek isteyen bir öğrenci olduğu zaman ise durumu kendi içlerinde çözmeye çalışıyorlar. Olayın üniversite dışına sızmaması için ellerinden geleni yapan idare, gerektiğinde öğrenciye tehditkar sözler söyleyerek durumu örtbas edebiliyorlar.Bunun en açık örneğini geçtiğimiz haftalarda diğer arkadaşlarım gibi eğitim ve öğretim hakkımı kendi öz kimliğimle yapmak istediğim için mücadele vermek isteyen ben bizzat yaşadım. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Vekil Dekan olan Prof. Dr. Konca Yumlu verdiğim mücadelenin basına sızmasından dolayı bu hareketlere devam edersem eğer öğrencilik hayatımı bitireceğini açık bir şekilde söyleyerek tehdit etmiştir. Prof., Doç., Dr. gibi unvanları üniversitelerde ilimsel ve bilimsel araşatırmalar yapmaları için isimlerinin başına alan bu kişiler bilimden ve ilimden başka herşeyle uğraşıp, özgürlükler ortamı olması gereken üniversitelerde hala nasıl barınabildikleri merak uyandırıcı! Zaten bu olaylar olurken yeterince psikolojik bunalıma giren bir öğrenci bu tehditlerle de karşılaşınca öğretim hayatının riske girmesini göze alamayıp susmak zorunda kalıyor. Bu zorla susturmalar ise artık canımıza tak etmiş durumda!!

Yusuf Ziya Özcan'ın basında yer alan açıklamaları ile Türkiye'deki birçok üniversitede başörtü sorunu çözülmüş durumda. En azından sınıftan öğrencilerin çıkartılmaması konusunda anlaşma birliğine varıldı. Ama Ege Üniversitesindeki öğretim görevlileri "Yusuf Ziya Özcan'nın nasıl başa geldiğini de biliyoruz o yüzden bir sözle hareket edecek değiliz" diyerek üniversitenin YÖK bünyesinde olduğunu hiçe sayarak hareket etmeye devam ediyorlar. Dersten bir öğrenciyi çıkarmanın cezası Anayasanın 112. maddesine göre "eğitim ve öğretimin engellenmesi" olarak bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bunun başörtülü öğrenciler tarafından öğretim görevlilerine bildirilmesine rağmen başörtülü öğrenciler sınıf arkadaşlarının içinde hakarete uğrayarak dersten çıkarılmaya devam ediliyor. 13.10.2010 tarihinde Doç.Dr. Lale Kabadayı tarafından dersten çıkartılan ben, bu duruma en iyi örneği oluşturmaktayım. O hafta içersinde Kabadayı'nın dersi dışındaki derslere "öz kimliğimle" girebilmeme rağmen Kabadayı'nın fakülteyi ayağa kaldırmasından sonra hiçbir derse giremedim. Bu "özgür düşünce,özgür inanç" kavramlarından nasibini alamamış kişilerin tavırlarına rağmen bir sonraki hafta aynı derse tekrar başörtümle girdim. Tüm sınıf arkadaşlarımın şahit olduğu nahoş bir durumla karşılaştım. Feminist olduğunu her fırsatta dile getiren, ön yargılarınızı yıkın diyerek bizlere yeni kapılar açma yolunda sözler söyleyen ve hayatta istekleriniz için mücadele verin haksızlıklara karşı çıkın sözünü 3 yıl boyunca kendisinden bizzat işittiğim kişi şimdi karşımda sırf inancımın emrettiği şekilde en doğal hakkım olan eğitim hakkımdan yararlanmak istediğim için bana bağırıyordu. Bir öğretim görevlisinin bu şekilde tüm sınıf önünde bağırmasının ne kadar "üzücü" olduğunu bir kenara bırakıp sırf özgürlük mücadelemi vermek istediğim için "terbiyesiz" sözüne maruz kalmam ayrıca kendisini kınadığım bir durumdur. Sadece bana değil beni korumak isteyen iki arkadaşımada aynı hakareti etmiştir. Eğer başörtümle girmek istemem "terbiyesizlikse" bu dünyadaki en büyük terbiyesiz olma şerefine nail olduğum için mutluyum! Dersten beni ve beni korumak isteyen arkadaşlarımı çıkartamayınca dersi iptal eden Lale Kabadayı, ders iptal etme hakkının olmadığını hatırlatmama rağmen alaycı bir tavırla "Öyle mi? Ders iptal edilmiştir!" dedi. Benim derse başörtülü girmem O'na göre kanunların çiğnenmesiymiş. Anayasada bu konuda bir kanun olmadığını söylemem, yapılan açıklamaları dile getirmem, sırf dersten öğrenci çıkartıldığı için İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından öğretim görevlisi hakkında soruşturma başlatıldığını söylemem bir aykırılık değil benim derse başörtülü girmem aykırıydı! Söylenen sözler, yapılan hareketler ve tavırlar Ege Üniversitesinde "keyfilikten" başka bir anlam içermemektedir. İnsani kimliklerini dahi geri plana atarak sınıf içersinde yapılan hakareti bölüm başkanının odasına gidip yalanlayan kişiler tarafından bunları duymak ve bu zamana kadar onlara ayrı bir saygı beslediğimi hatırlamam bana daha çok acı veren bir durumdur. Sadece bununla da kalmayıp "sınıfta bizi mit izliyor ya seni derse aldığımın fotoğrafını çekip yayarlarsa" gibi komik düşünceleri barındırıp bunu dile getiren bir öğretim görevlisinin olması hayretler içinde kalmama yetiyor.

Üniversite rektörlüğünce fakültelere yapılan açıklama ise başörtülü öğrencilerin asla derse girmeyeceği yönünde. Bazı öğretim görevlileri bu yasağın anlamsız olduğunu düşünüp başörtülü öğrencileri kendi insiyatifleriyle derse almış olmalarına rağmen dekanlık tarafından şiddetle uyarılıyorlar. Bu sebeple kendi kariyerlerini ve benliklerini daha önde gören öğretim görevlileri geri adım atarak başörtülü öğrencileri derse almıyorlar. Hatta bazı öğretim görevlilerinden duyduğum söz beni dehşete düşüren ayrı bir durumdur. Beni odasına çekip bizzat "Seni derse almak isterim ama Lale'nin gazabından korkuyorum" diyen öğretim görevlileri sistem içerisinde kendi benliklerini çoktan unutup haksızlıklara bu kadar gözlerinin kapalı olmasını asla anlayamadım anlayamam da...! Kendileriyle aynı konumdaki bir öğretim görevlisinden böyle çekinmekde ayrı bir soru işaretini zihinlere kazımıyor değil. Öğretim görevlilerinin tavırları dışında Rektörlüğün tavrı daha tüyler ürpertici..! Hukuku kendilerine göre hareket ettiren Ege Üniversitesi Rektörlüğü Başörtüsünden ziyade şapka ile dahi derse alınmayacaklar diyerek yazılı olmayan açıklamalarla fakültelere sözlü uyarılar yapıyorlar. Derslere başörtülü girebileceğimize dair yazılı bir açıklama gelmeden bizleri derse almayacaklarını söyleyen öğretim görevlileri şapka ile ilgili yazılı bir açıklama olmamasına rağmen nasıl bu yasağı uygulayabiliyorlar merak uyandırıcı!!! Hukuki olarak şapkanın hiçbir yasağı olmadığını söylememe sadece sözle kalmayıp yazılı belgelerle durumu açıklamama rağmen, Ege Üniversitesi Hukuk Müşavirlerinin yaptıkları açıklama hayretler uyandırıcı: "Bana kalsa ben zaten seni içeriye almam" sözüyle cümlesine başlayıp devamında: "Hukuki olarak şapka yasağı yok ama şapkayla girebileceğine dair kanunen bir şey de yok" diyen avukatlar barınıyor Ege Üniversitesinde... Bu açıklamanın bir hukukçu tarafından yapılması Ege Üniversitesinin nasıl bir komediye dahil olduğunun en açık örneğidir! Yasalarda bu konuda hiçbir şey yazmıyorsa zaten yasak olmadığı içindir. Eğer her ayrıntı yasalarda yazsaydı ciltler dolusu Anayasa kitabı olurdu! Bunu bir hukukçu olmadan bizler idrak edebiliyorken Hukuk Fakültesi mezunu birisinin (ve bu kişi avukatım diye ortalarda dolaşıyor!) bu savunmayı yapması içinde bulunduğum duruma ağlamaktan çok güldürmüştür . Zaten hukuki bir yasak olmadığı için yazılı olarak şapka yasağını fakültelere resmi bir yazıyla gönderememeleri de bundan kaynaklanmaktadır. Hukuku dahi kendilerine çeviren bir üniversiteden bilim adına birşeyler yapılmasını beklemek ne beyhüde bir inançtır!

Bu tavırla karşılaştığım için bir avukat tanıdığıma Ege Üniversitesi Rektörlüğüne gitmesi için rica ettim. Rektörün Ankara'da olması nedeniyle Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Atilla Silkü ile görüşen avukatım Rektörün söylediği sözü bana aktarması şaşırmama neden olmuştur. Rekör Yardımcısı Atilla Silkü "Bizim okulumuz özgürlükler okuludur o yüzden böyle bir şey asla söz konusu olamaz. Eğer başörtülü bir öğrencimiz dersten çıkartılıyorsa dersten çıkartan öğretim görevlisi hakkında hemen soruşturma başlatırız" diyerek bu sözler yeniden başörtülü girmek için adım atmama neden oldu. Ama bu sözlerin "çift taraflı oynamaktan" başka bir şey ifade etmediğini anlamam çok uzun sürmedi! Ertesi hafta bu sözlere rağmen derslere alınmayınca Bölüm sekreteri Nevzat Süzen aracılığıyla Atilla Silkü'yü arayıp kendisine sözlerini hatırlatmış olmama rağmen "ben böyle bir şey asla söylemem böyle meseleler yüzünden beni rahatsız etmeyin" diyerek başörtüsü için mücadele veren bir öğrencinin meselesini dahi "önemli" görmeyen bir zihniyetle karşı karşıya kaldığımı anladım. Ege Üniversitesi bu ayıbını nasıl örtecek merak ediyorum!!!

Bazı kişiler "Başı açık öğrencilerin baskı altına alınmaması için başörtülülerin girmesi yasaklanmalı" diyerek sadece kendilerini düşünen bir bakış açısıyla olaya yaklaşıyorlar. Ama biz başörtülülerin ne kadar rencide edildiğini, ne kadar hayattan soyutlandığını ve düşünülenin aksine ne kadar baskı altına alındığını görmezden geliyorlar. Bizde bu ülkede yaşıyoruz. Benim başörtüsü takmayan arkadaşlarımdan hiçbir farkım yok. Buna rağmen psikolojik durumum hiçe sayılarak keyfi hareketlere kurban gidiyor. İnsanların kendi düşüncelerini bencilce dayattığı ortamlar istemiyorum. Özellikle üniversiteler bu bencilliğin yuvası olmamalı. Bu toplumu tek tipleştirmekten vazgeçin artık. Bırakın herkes nasılsa öyle olsun. Tüm insanların aynı şeyleri giyinip aynı şeyleri sevdiği aynı şeyleri düşündüğü aynı ırka mensup olduğu bir toplum yaşanılası bir toplum olamaz!

Ve Ege Üniversitesi bu zihniyette birçok öğretim görevlisini bünyesinde barındırıyor. Başörtüsünü siyasi simge olarak gören bu yüzden üniversitede barınmaması gerektiğine inanan öğretim görevlileri derslerde "Benim yedi ceddim CHP'li" diyerek siyasi konuşmalar yapabiliyorlar. Bu sözleri sarfedip inançları gereği başörtüsü takan öğrencilere karşı nasıl "siyasi simge olarak başörtüsünü takıyorsun" demeye yüzleri oluyor merak uyandırıcı!

Sizlerle bunları paylaşıyorum çünkü görün, bilin, öğrenin çevrenizde neler oluyor. Kapalı kapılar ardında neler yaşanıyor. Özgürlükleri için uğraşan kişiler nelere maruz kalıyor, hangi insanlık dışı hareketler yüzünden yıllarca emek verdikleri şeylerden dahi bir anda vazgeçebiliyorlar. Bu ülke çok yaşadı bunları. Ne baskılar, ne eziyetler gördüler. Ve bu durumlara sessiz kalan sizler bu insanlık dışı sisteme hizmet ediyorsunuz. Sessiz kalmak, yaşananlara hiçbir şey söylememek, not kaygısıyla, okulu bitirememek korkusuyla, başıma ne gelir telaşıyla, koltuğumu büyültemem paranoyasıyla yanı başındaki arkadaşına dahi destek olamayan sizler bu sistemin büyümesine hizmet ediyorsunuz. Artık uyanın bugün bizler bunu yaşıyorsak yarın sizler başka bir mücadeleyi vermek zorunda kalabilirsiniz. İşte o zaman yanınızda birilerini hissetmek istersiniz. O zaman farkına varmayın "mağdur" kelimesinin anlamının. Biz birlik olabilseydik, herkesin özgürlüğünü savunabilseydik, gerçek anlamda demokrasinin varlığını anlayabilseydik Ege Üniversitesini hipdrom gibi kullanan zihniyetler şuan olmazdı. O yüzden eğer bu yazıyı okuyorsanız gözlerinizi açma zamanı gelmiş demektir!


TÜLİN TEZEL

Son G�ncelleme Tarihi: 10 Aralık 2010 10:46

Arkada��na G�nder Yazd�r

Bu yaz�y� Facebook'ta payla�abilirsiniz+:

0

Yorumlar
03 Aralık 2010 19:51
nuhungemisi	Ekþi Sözlük'te Ýzmir Algýsý "ege üniversitesi edebiyat fakültesi psikoloji bölümü’nden prof. dr. nuri bilgin ile gediz üniversitesi’nden pýnar uðurlar’ýn hazýrladýðý “izmir ve izmirlilere iliþkin algý ve temsiller” konulu araþtýrmanýn bir bölümünün konusu. bu ayki izmir life dergisi nuri bilgin ile bir röportaj yayýnlanmýþ, araþtýrmayý buraya koymanýn imkaný yok ama haber aþaðýda: "izmirlilere iliþkin algýyý biraz da biz pekiþtiriyoruz izmirli olmak, diðer kentlerde olmayan, çok daha güçlü bir kimlik. peki, bu kimliðin pekiþtirilmesine biz de katký saðlamýyor muyuz? biz de izmirliliði yeniden ve yeniden üretmiyor muyuz? prof. dr. nuri bilgin’e göre bu karþýlýk bir durum; yani etki ve tepki... ege üniversitesi edebiyat fakültesi psikoloji bölümü’nden prof. dr. nuri bilgin ile gediz üniversitesi’nden pýnar uðurlar’ýn hazýrladýðý “izmir ve izmirlilere iliþkin algý ve temsiller” konulu araþtýrma, izmirlinin tipik özelliklerini ortaya koymakla birlikte, karþýlýklý bir etki-tepki durumunu da anlatýyor. çünkü izmirlilere iliþkin algý ve temsiller, dýþ bir gerçekliði saptamadan ziyade, aktif bir “anlam inþa etme sürecinin” de ürünleri. yani izmirli algýsýný biraz da biz inþa ediyoruz. nuri bilgin, þöyle anlatýyor: “yaþadýðýmýz kent fiziksel bir mekan olduðu kadar psiko-sosyal bir mekan ayný zamanda. bu anlamda da sosyal olarak inþa edilmiþ bir mekan. kent ve kente iliþkin algý da inþa edilmiþ bir süreci barýndýrýyor. yani yaþadýðýmýz yerler psiko-sosyal, sembolik ve kültürel anlamlarla yüklü. bu husus, sosyal objelerin sahip olduðu anlam katmanlanmasýnýn, bir baþka deyiþle düz anlam ve yan anlam ayrýmýnýn, mekân konusunda da geçerli olduðunu gösteriyor. belirli bir mekân parçasý, sözlük anlamýnýn iþaret ettiði yapýsal-iþlevsel anlamýn dýþýnda, daima, az ya da çok zengin bir çaðrýþým setine sahip. bunlarýn oluþturduðu anlam halesi, onun yan anlamlarý. kordon (izmir), düz anlamýnda bir sahil þeridini ifade ederken, yan anlamýnda zenginlik ve refahý, eðlence yerlerini, þýk maðazalarý, akþam gezintilerini, martýlarý, deniz kenarýnda gezen âþýklarý, fayton gezilerini, buzlu badem satýcýlarýný, vb. çaðrýþtýrabilir. bu çaðrýþýmlar seti, kiþilere göre deðiþtiði gibi, sosyal gruplara göre de farklýlaþabilir.” bilgin’in söylemek istediði izmirli olmak ile ilgili algýnýn biraz da pekiþtirile pekiþtirile inþa edildiði. zira yüceltme ve savunma ile kimlik kaygýsý birlikte yürüyor... izmirli profili bu bakýþ açýsýyla yola çýkýlarak hazýrlanan iki aþamalý araþtýrmada, ekþi sözlük’ün kuruluþundan bu yana geçen 10 yýllýk döneminde izmir’in ve izmirli tipinin nasýl inþa edildiðinin belirlenmesi amaçlanmýþ. araþtýrmanýn ilk aþamasýnda 46 kiþiden “size göre izmirli kimdir? nasýl biridir?” sorusunun hemen akýllarýna getirdiði nitelikleri belirtmeleri istenmiþ. serbest çaðrýþým yoluyla elde edilen niteliklerin dökümünden sonra, 30 sýfat çiftinden oluþan bir anlam ölçeði hazýrlanmýþ: “güzel-çirkin, fakir-zengin, iyi-kötü, saðlýklý-saðlýksýz, modern-geleneksel, duygusal-rasyonel, rahat-gergin, yenilikçi-muhafazakâr, dýþa kapalý-dýþa açýk, sýcakkanlý-soðukkanlý, demokrat-demokrat deðil, sakin-telaþlý, sade/ basit-karmaþýk, sýkýcý-eðlenceli, doðal-yapay hýzlý-yavaþ, bilgili-bilgisiz, isyankâr-itaatkâr, kolay unutur-kolay unutmaz, yurtsever - yurtsever deðil, ciddi-hafif, ilkeye bakar-koþullara bakar, melez, karýþýk-katýksýz, saf, beceriksiz-becerikli, ulusalcý-evrenselci, düþünür-güler, iþine düþkün - zevkine düþkün, entelektüel-entelektüel deðil, bireysel-toplumsal, tüketici-üretici.” elde edilen sonuçlara göre; izmirli profilinde en yüksek deðeri “modern” ve “rahat” sýfatlarý almýþ. örneklemdekilerin hemen hepsi izmirlileri “modern”, “rahat” ve “yenilikçi” olarak tanýmlamýþ. bunlarýn hemen ardýndan “güzel”, “demokrat”, “dýþa açýk”, “yurtsever”, “iyi”, “sýcakkanlý”, “eðlenceli”, “melez/karýþýk”, “entelektüel”, “bilgili” ve “saðlýklý” sýfatlarý gelmiþ. izmirli profilini karakterize etmede önem derecesi yüksek bu ilk 14 sýfatýn adýndan da önem derecesi daha düþük olan þu sýfatlar geliyor: zengin, hýzlý, doðal, isyankâr, ilkeli, ciddi, becerikli, sakin, zevkine düþkün ve tüketici. listedeki 30 sýfat çiftinden geride kalan 6 özellik çifti ise, örneklemdeki kiþiler tarafýndan izmirli profilini niteleyen özellikler olarak görülmemiþ; iki kutuba da kaymadan, yani tam orta deðerde görülmüþ. örneðin izmirli profili, duygusal veya rasyonel, ulusalcý veya evrenselci deðildir; ne bireysel, ne toplumsaldýr; ne basit ne karmaþýktýr... “izmirli, esas olarak ‘kadýn’dýr” araþtýrmanýn kadýn ve erkek katýlýmcýlarýn bazýndaki anlamý farklý deðil. nuri bilgin de “kadýn ve erkek katýlýmcýlarýn izmirli betimlemeleri büyük ölçüde örtüþüyor” diyor ama bir parantez açarak: “ancak izmirli profilinde cinsiyete göre istatistiksel olarak bazý anlamlý farklýlaþmalar gözleniyor. bunlar arasýnda en belirgin olanlar dikkate alýnýrsa; -izmirli geleneksel deðil, moderndir, ama kadýnlara göre daha moderndir, -izmirli yenilikçidir, ama erkeklere kýyasla kadýnlarýn gözünde, daha yenilikçidir, -izmirli dýþadönüktür, ama kadýnlar onu erkeklerden daha dýþa açýk bulmaktadýr, -izmirli sýkýcý deðil, eðlencelidir; kadýnlar onu erkeklerden daha eðlenceli bulmaktadýr, -izmirli bilgilidir, ama erkeklere kýyasla kadýnlar onu daha bilgili görmektedir. tüm bunlar birlikte deðerlendirildiðinde, anlam ölçeðinde izmirlilere, kadýnlarýn erkeklerden daha olumlu deðerler atfetttiði görülüyor. bu farklýlýk konusunda mümkün yorumlardan biri, izmirli dendiðinde örneklemdeki kadýnlarýn kadýn izmirlileri; erkeklerin de kendi hemcinslerini düþünmüþ olmalarý.” bu anlamda izmirli denince “izmirli kadýn/kýzlarýn” düþünülmüþ olmasý ihtimali mevcut. bilgin, þöyle anlatýyor: “her kentin nüfusunda ilke olarak kadýn ve erkek sayýsý eþit olsa da, sosyal muhayyilede, bazý kentler kadýnlarýyla anýlýr veya kadýn çaðrýþýmlarý daha güçlüdür. nitekim, medyada dolaþan imaj ve temsiller izmirliler arasýnda kadýnlarý öne çýkarmakta ve izmir, özellikle ‘kýzlarýnýn güzelliði’ ile anýlmaktadýr. bunun gerçeði yansýtýp yansýtmamasýyla ilgilenmeksizin denilebilir ki sosyal düþüncede izmirli, esas olarak ‘kadýn’dýr.” izmirli kýzlar: 14 sayfa bilgin, bu görüþü destekleyen bir veriyi de, çeþitli kentlerin kadýn veya kýzlarýyla ilgili ekþi sözlük giriþlerinin karþýlaþtýrýlmasýnda bulmuþ. “türkiye’deki büyük kentlerin kýzlarýna iliþkin giriþlere bakýldýðýnda, aðustos 2009 itibariyle ekþi sözlükte; -istanbullu kýzlar: 1 sayfa, -ankaralý kýzlar: 2 sayfa, -bursalý kýzlar: 1 sayfa, -adanalý kýzlar: 2 sayfa, -konyalý kýzlar: 1 sayfa yer tutarken, -izmirli kýzlar: 14 sayfa yer tutmakta” diyen bilgin, þöyle söylüyor: “görüldüðü üzere izmirli kýzlara iliþkin giriþler, diðer kentlerinkilerden kat be kat daha fazla. üstelik genel olarak izmirliler hakkýndaki beyanlarda da, izmir’in kýzlarý en belirgin temalar arasýnda yer alýyor. cahit külebi’nin ‘izmir’in denizi kýz, / kýzý deniz / sokaklarý hem kýz, hem deniz kokar’ dizeleri bir slogan gibi sýk sýk dile getiriliyor. dolayýsýyla izmirli profilinde, kýzlarýn yaný sýra erkeklerin de izmirli prototipinde ‘kýz/kadýn’ niteliðinin ön planda olmasý kuvvetle muhtemel.” kenti farklý kýlan ne? izmir þehir olarak da ekþi sözlük’te diðer bütün kentlerden daha fazla giriþ konusu olarak duruyor. tabii çýplak rakamlarla deðil, bunlarýn kent nüfusuna oranlarý yapýldýðýnda. analize göre aðustos 2009 sonu itibariyle; • izmir için 72 sayfada 1800 giriþ (3.7), • ankara için 78 sayfada 1936 giriþ (4.4), • istanbul için 82 sayfada 2034 giriþ (12.5), • bursa için 12 sayfada 284 giriþ (2.4), • adana için 19 sayfa 452 giriþ (2), • konya için 11 sayfada 264 (1.9) giriþ saptanmýþ. bilgin, “bu sayýlar kent nüfuslarýna orantýlandýðýnda, izmir’in diðer kentlerle kontrastý artýyor” diyor: “ankara ve istanbul’un nüfuslarý izmir’in nüfusunu bir veya birkaç kez katlamakla birlikte, toplam giriþ sayýlarýnýn izmir’in sayýsýna yakýn olduðu gözleniyor. üstelik istanbul gibi büyük bir kültürel ve tarihsel mirasa ve bu nedenle de zengin bir sembolizme sahip olan büyük bir merkeze kýyasla izmir, sosyal düþüncede, kimlik yeri olarak gerçekten de önemli bir yer iþgal ediyor. bir þehrin diðerleri arasýnda öne çýkmasý veya ayrýcalýklý bir düþünce konusu olmasý, onun genelde kamuoyuna da yansýyan bazý ayýrt edici özellikler taþýmasýný veya farklý bir durumu olmasý veya farklý bir olay yaþamasýný gerektirir. izmir’i bu anlamda özel kýlan bazý olaylar var: bunlardan biri genel seçimlerde türkiye genelinden farklý bir tablo çizmesi; ikincisi izmir’e ‘gavur’ sýfatýnýn yakýþtýrýlmasý. istatistiksel anlamda normdan sapan davranýþ veya eðilimler nedeniyle (örneðin 2002 genel seçimlerinde genç parti’nin izmir’de yüzde 18’le ikinci olmasý veya 2007 genel seçimlerinde, ülke genelindeki eðilimin aksine chp’nin birinci parti olduðu birkaç ilden biri olmasý), ‘mevzuu bahis’ olmakta. bu davranýþlardan rahatsýz olanlar bunu bir ‘fýrsat’ gibi kullanmak isterken, söz konusu davranýþlarýn aktörleri, bunlara sahip çýkýyor ve eleþtirilere karþý savunmaya giriyor.” bilgin, ekþi sözlük’e giriþ yazanlarýn tavrýný, izmir’i yüceltme ve savunma tavrý olarak yorumluyor. ancak, “nadir de olsa, bu savunma, izmirlilerin yazarýn deðerler sistemine göre olumsuz gördüðü bazý olay veya gruplarý ötekileþtirmesine yol açabilmekte ve bunlar sosyal psikolojide uyuz keçilerin sürüden dýþlanmasý veya ‘çirkin ördek yavrusu’ muamelesi olarak nitelenen bir anlayýþýn hedefi olmakta” diye ekliyor: “örneðin izmir ‘bugün beni hayal kýrýklýðýna uðratmýþtýr. sokaktaki her üç kiþiden biri akp'ye oy vermiþ lan. ayýp. hadi baþka yerlerden göçtünüz, insan havasýndan suyundan biraz bir þeyler öðrenir di mi?’. bu tavrýn iç grup homojenliðini koruma kaygýsýndan beslendiðini düþünmek makul görünüyor.” semboller izmir ve izmirli kimliðine iliþkin algý araþtýrmasý, aslýnda karmaþýk anlamlar aðýna iþaret ediyor. “yaþam alanlarýmýz, tek tek bir anlam taþýmaktan çok, kendilerinin dýþýnda var olan bir anlamlar aðý veya ýzgarasý içinde yer alýrlar. örneðin kent kavramý, binalar grubu olmaktan ziyade kýra veya köye karþýt bir yer olarak anlamlandýrýlýr. kentin kitle iletiþim araçlarýnda, sinemada ve günlük konuþmalarda oluþan ve dolaþan sosyal temsilinde güvenlik sorunlarýnýn boy gösterdiði varoþlar, sefaletin kök saldýðý gecekondular, sapkýn ergenlerin, tinercilerin, sokak çocuklarýnýn dolaþtýðý karanlýk kuytular, þiddetin hüküm sürdüðü kenar mahalleler, tüketim toplumunun tapýnaklarý büyük alýþveriþ merkezleri, her sabah ve akþam fabrikalara akýn eden iþçi kafilelerini, trafik sýkýþýklýklarýný vb. merkezi çekirdek etrafýnda bütünleþtirir” diyen bilgin, bu temsilin stereotipleþtirme ile ilgili olduðunu söylüyor: “kentin sosyal temsili kapsamýnda belirttiðimiz imajlar, genel olarak kente iliþkin sterotiplere örnektir. tek tek kentlere iliþkin stereotipler, belirli bir kentin bir veya birkaç özelliðini tüm kente baðlayan bir sembolizm halinde görülür: paris’in bir aþk þehri, þikago’nun mafya merkezi veya zürih’in bankalar ve bankerler kenti olarak stereotipleþtirilmesi, bunun örneklerindendir. bazen bir film veya bir olay, tüm kente damgasýný vurabilir: çeþitli filmler arasýnda casablanca, kahire’nin mor gülü ve venedikte ölüm filmleri adý geçen kentlerin, roma ve dolce vita filmleri roma’nýn, atom bombasý hiroþima’nýn, kennedy suikastý dallas’ýn sembolü haline gelmiþtir. kafka’nýn prag’la, freud’un viyana’yla çaðrýþýmý da bu olgunun tezahürleridir. iþte ekþi sözlük yazarlarý da izmir söylemlerinde çeþitli semboller kullanýyorlar.” kimlik kaygýsý bilgin’e göre stereotipleþtirme bazen sembolleri karikatürleþtirme derecesine kadar varýyor. örneðin bilgin, genel ve yerel seçimlerde kentin seçim tercihlerinin ne olacaðý sorusununun kamuoyunun gündemine taþýnmasýný meraktan çok, kimliksel kaygýya baðlýyor: “bu sorgulamada merak unsurundan çok, kimliksel bir kaygýnýn etkili olduðu söylenebilir. zira kentin artýk bir özelliði olduðu iddia edilen veya olmasý istenen tercihlerinin deðiþmesi, bu tercihi gruba/kente özgü köklü bir davranýþ tarzý ya da kimlik iþareti olarak yerleþtirmek isteyenleri endiþelendiriyor. grup üyeleri tarafýndan hissedilen kaygý ve korkular, bazýlarýný savunucu karamsarlýða sevk ediyor; gerçekleþmesinden endiþe duyulan olay veya durum sanki gerçekleþmiþ gibi öne alýnýyor. olaylar, kentin varsayýlan veya yerleþtirilmek istenen yeni özelliði doðrultusunda geliþtiðinde ise, kentlilerin davranýþ tarzý, bir kimlik iþareti olarak pekiþtiriliyor.” bilgin’in araþtýrma sonuçlarýna dayanarak yaptýðý yorumlar, birçok farklý bilgiye de kaynaklýk ediyor. örneðin bilgin, “görüldüðü üzere izmir’i ayýrt edici özellikler, turizm danýþma bürolarýnýn veya turist rehberlerinin anlayýþýyla örtüþmüyor” diyor: “turizm görevlileri, hem genel geçer, hem de sosyal arzulanýrlýðý olduðuna inandýklarý özellikleri öne çýkarýyor, ancak daha konjonktürel ve kiþisel motiflerle hareket eden sözlük yazarlarý, bu kaygýlarý paylaþmýyor. pek çok izmir broþüründe yer alan ve izmir’in sembolü gibi görülen saat kulesi, ekþi sözlük yazarlarý tarafýndan kayda deðer bulunmamýþ. kuþkusuz, bir kent ile kentin çeþitli yayýnlarda ve medyada temsili arasýnda bir örtüþme yok.” “biz” algýsý bilgin’e göre nasýl ki sosyal dünyamýzý kavramak ve açýklamak için stereotiplere ihtiyaç duyuyorsak, mekânda da kendi konumumuzu belirlemek için bunlara gerek duyarýz. bu gerek, çoðu zaman ait olduðumuz grubun, “biz”in ve diðerlerinin konumlarýný ayýrma eðilimi þeklinde kendini gösterir. bu tür durumlarda, sosyal ve mekânsal stereotipler birbirine eklemlenir ve sosyal kimliðimizin oluþumuna katkýda bulunurlar. bilgin, örnek veriyor: “ekþi sözlük-izmir yazarlarýnýn pek çoðu izmir’i anlatýrken hem kendilerini ve hem de grup aidiyeti ekseninde ‘memleketleri’ni anlatýyorlar. bu, doðal bir durum, çünkü bir kenti sahiplenmek, bu kent ile kendi kimliði/benliði arasýnda bir bað kurmak demek. analiz edilen giriþlerde, ‘memleketim’, ‘izmirim’, ‘kentim/þehrim’, ‘evim/yuvam’ sözcüklerini kullananlarýn toplam sayýsý 350’ye yakýn. bu demektir ki yaklaþýk her 5 kiþiden 1’i aidiyet vurgusu yapmýþ. fakat kentle özdeþleþme veya kente baðlýlýk belirten baþka ifadelerin de olduðu dikkate alýnýrsa, aidiyet vurgusunun daha da güçlü olduðu söylenebilir: ‘doðduðum, büyüdüðüm, çocukluðumun þehri...’ veya ‘hayatý anlamaya baþladýðým, hayatýmýn sona ermesini istediðim yer’, vb. çeþitli kentlerde yaþayanlarýn kentlerini yüceltme eðilimlerinin, kent ile sosyal ve kiþisel kimlikleri arasýndaki iliþkiden kaynaklandýðý öne sürülebilir. ‘biz’in yeri olarak kentin ve ‘biz’ olarak kentlilerin, diðer kentlere ve kentlilere göre farklýlaþtýrýlmasý, iç-grup tarafgirliði varsayýmýna uygun olarak bu temelde açýklanabilir.” izmir’e dair semboller peki ekþi sözlük’te izmir’le ilgili ne tür semboller kullanýlýyor? bunlarýn frekansý nedir? • coðrafya, tabiat ve iklim boyutu: deniz (388 kez) sýcak (223 kez), güneþ (112) ege (91), yaðmur (48), körfez (22), sahil (21), imbat (17) ve diðerleri (deprem, sel, adalar), • izmir’in çevre beldeleri boyutu: urla (88), çeþme (72), foça (24), efes (19), bergama (11), tire (11) ve diðerleri (alaçatý, seferihisar, ödemiþ, dikili, bayýndýr, gümüldür, aliaða, vb), • semt, mahalle ve yerler boyutu: kordon (169), karþýyaka (112), alsancak (92), konak (48), bornova (51), fuar (30), kemeraltý (25) , bayraklý (23), bostanlý (22), buca (19), göztepe (14), balçova (11) , pasaport (10) ve diðerleri (narlýdere, inciraltý, çiðli, maviþehir, vb), • kýzlar ve aþk boyutu: kýz/lar ( 518), aþk (272), âþýk/lar (166), kadýn (144), genç/lik (37), sevgili (22), erkek (18) vb., • yaþam keyfi ve zevkler boyutu: balýk (114), gece (151), raký (63), boyoz (39), kumru (32), gevrek (32), tatil (37), zevk (23) ve diðerleri (midye, yaþama, hayat, cafe, bar, restoran, vb. ), • kent ve insan özellikleri boyutu: þehir (1123), insan (612), kent (192), belediye (129), aydýn (180), rahat (112), özlem (110), mutlu/luk (67), gurur (56), iþ/siz (54), cumhuriyet (47), modern (37), güven/li/k (34), trafik (30), temiz (28), avrupa/lý (25), ucuz (20), laiklik (19) ve diðerleri (demokrasi, kozmopolit, çaðdaþ, yol, cadde, vb), • sýk rastlanan diðer bazý sözcükler: güzel (691 kez), seçim/ler (162), hayat (147), yaþam (137), akp (144), chp (114), koku (110), arkadaþ (72), caným (56), üniversite (46), dost (43), vb. sözcükler ekþi sözlük yazarlarýnýn izmir hakkýndaki söylemlerinde taranan sözcüklerin listesi; • aile • akþam • akdeniz • akp • alkol • aliaða • alsancak • anadolu • anne • aný • ankara • arkadaþ • arsenik • aþk • aþýk, lar • atatürk • avrupa,-i, -lý • aydýn, aydýnlýk • ayrýlmak • baba • bahar • balçova • balýk • balkon • soðuk • sokak • belediye • batým • bayraklý • bergama • bira • bok • bornova • bostanlý • boyoz • buca • cadde • cafe • cami • cennet • çeþme • chp • çiðdem • cumhuriyet • çaðdaþ • çay • çocuk • demokrat, -rasi • deniz • dost • düþman • efe • efes • ege • emekli • erkek • ev • ermeni • expo • farký, farklý • foça • fuar • gavur • gaziemir • gece • gecekondu • geçmiþ • gelecek • genç, -lik: • gevrek • göztepe • güneþ • güzel, -lik • gülümsemek • güzide • hasret • hava • hayat • huzur, -lu • hüzün • iskele • istanbul • izmirli • kadýn • kadifekale • kale • kar • karabaðlar • karþýyaka • kent, þehir • kemeraltý • keyif • kýþ • kýz • kiraz • kocaoðlu • koku, -mak • insan • konak • kordon • körfez • kule • levanten • liman • lokma • manisa • mart • martý • mayýs • midye • modern, -lik • mutlu, -luk • nefret • otobüs • özlem, -ek • özgürlük • palmiye • piriþtina • rahat, -lýk • rahatsýz • raký • rum • rüzgar • sabah • sahil • sanayi • zengin • zevk • seçim, -ler • sevmek • sevgi • sevgili • sevinç • sevmemek • sýcak • tatil • temiz • trafik • türk • ucuz • urla • üniversite • vapur • yaðmur • yaz • yazlýk • yunan, -lý" (songcity, 03.12.2010 16:32)"
02 Aralık 2010 21:53
ÝSMAÝL HAKKI ATILGAN	Ege Üniversitesi'nde yaþanan bu olayý hiç garipsemedim. Hatta böyle bir olay ne zaman olacak diye merak bile etmiþtim. Sadece Ege Üniversitesi'nde mi yaþanýyor sanki bu gibi olaylar. 9 Eylül'de, Urla'da, Gediz Üniversitesi, Yaþar Üniversitesi'nde sanki yok mu bu ve buna benzer mahalle baskýlarý. Bir babayiðit elinde TARAF veya ZAMAN gazetesini açýp da okuma þansý var mýdýr? Tanýdýklarý olan varsa bir denesinler bakalým neler olacak. Burasý ÝZMÝR, burada taþ atan mini etekliler, danýþtaya dava açan (sigara yasaðý iptali) sivil toplum kuruluþularý var. Bu þehrin toplu taþým araçlarýnýn þoför mahalinde (kalpaklý ATATÜRK) resimleri, araba arkalarýnda Atatürk imzalarý, minibüs camlarýnda TC TÜRKÝYE tapusu posterleri olan bir þehirde yaþýyoruz. Üniversitesinde de tabii ki ikiyüzlülük olacak. En özgürlükçüsü bile anýnda bir numaralý ulusalcý militan olabilir. Çünkü baþka bir yaratýcýlýklarý, toplumsal sorumluluklarý yok. Daha da kötüsü kendilerine güvenleri yok, kompleks içinde daha da saldýrganlaþýyorlar. Bunlarla mücadele etmek kolay deðil. Ýyi ki þu (gerçek demokrat) site var da sesimizi biraz duyurma þansýna sahibiz. Site yönetimine ve sayýn Ýlhami beye çok teþekkür ederim bu olayý burada tartýþmaða açtýklarý ve haber olarak verdikleri için. Bir sitemimi söylemeden geçemeyeceðim. Hayvan haklarý, doða dostluðu, edebi yazýlar, tarihi ve kültürel miraslar da çok çok önemli ama þu olay çok daha az mý önemli? Neden o konularda sayfalarca fikir yürüten yazý yazýp çözüm öneren arkadaþlarýmýz bu yazýnýn altýna fikirlerini önerilerini yazmazlar ki? Benim bir önerim var. EGE ÜNÝVERSÝTESÝ'nde tanýdýðý olan kýz öðrencilere baþlarýný örterek derse girmelerini söylesek, her fakültede baþ örtülülerin çoðalmasýný saðlasak da bu anlý þanlý sözüm ona bilim adamlarýnýn tavýrlarýný Türkiye kamuoyuna afiþe etmeyi saðlasak, olamaz mý? Hatta þu meþhur BORNOVA SEVGÝ YOLU'ndaki kafelere baþörtülü öðrencilerin gitmesini saðlýyarak, Anadolu'dan gelen kýz öðrencilerin de cesaretini artýrsak olamaz mý? Þikayet etmek, dilekçe yazmak, yakýnmak sadece kiþiyi tatmin eder. Ama tepkiyi pratikte uygulayarak çoðaltmak, tartýþmayý ve doðruyu bulmayý, çözümü getirmez mi? Hadi bakalým sayýn arkadaþlar çözüm önerilerinizi ve sonuçlarýný incelemeye, görmeye baþlýyalým, olur mu?
01 Aralık 2010 00:42
nuhungemisi	Bu ülkede artýk türbanlýlar din derslerinin seçmeli olmasýný, diyanetin her dine eþit uzaklýkta olmasýný isteyerek Alevilerin hakkýný istiyorsa; Aleviler, baþörtüsü takanlarýn üniversiteye rahatça girebilme özgürlüðünü savunmaya baþladýysa; Kürt olmayanlar, Kürtler üzerindeki dille ilgili ve diðer yasaklarýn kalkmasý için sesini daha çok çýkarýyorsa o ülkeden umutlu olmak için çok sebep var demektir. Ege Üniversitesinin baþý açýk öðrencileri, öðretim üyeleri; tarihi bir sýnavla karþý karþýyayýz... Ýzmir'imizin adýný yeniden "Demokrat Ýzmir" yapmak için hayatýn bize verdiði bu þansý doðru kullanalým ve her ortamda sesimizi yükseltelim... Baþörtülü kardeþlerimiz emin olun ki "örtünmeme özgürlüðünün" de en kararlý savunucusu olacak ve olasý kimi iþgüzarlýkta da yanýbaþýmýzda olacaklardýr. Ýzmir'deki kardeþliðin, çoðulculuðun, özgürlükçülüðün yeniden yeþermesi için elinizi uzatýn, bir damla su da siz verin. Unutmayýn, çok kýsa zaman sonra bu anlamsýz yasaklarý nasýl bir ara savunabildiðine bir çok kiþi inanamayacak... Çocuklarýmýza anlatacak bir özgürlük öykümüz olsun.... Çorbada tuzumuz bulunsun.
Uyar�
Yorum yazabilmek i�in �ye olmal� ve oturum a�mal�s�n�z. E�er sitemize �ye de�ilseniz buraya t�klayarak hemen �ye olabilirsiniz. E�er �ye iseniz oturum a�mak i�in buraya t�klay�n.