1908 İzmir Mebusan Seçimleri sonuçları

18 Şubat 2014 19:16 / 2453 kez okundu!

 

 

1908 tarihinde onaylanarak yürürlüğe giren İntihab-ı Mebusan kanunu ve bu Kanunun tatbikine dair Talimat uyarınca 1908 seçimlerinde kural olarak her 500 müntehib-i asli (birinci seçmen) oyu ile bir müntehib-i sani (ikinci seçmen) seçilmiş, bu ikinci seçmenler de mebusları (milletvekillerini) seçmişlerdir. 

Yani milletvekillerinin aldıkları oylar ikinci seçmen oyları olduğundan, milletvekillerinin gerçekte kaç kişinin oyu ile seçildiklerini anlayabilmek için aldıkları oyları 500 ile çarpmak gerekmektedir.

1908 öncesinde çeşitli sebeplerle yerel meclisler için seçilen temsilciler müntehib- sani addedilerek, ikinci bir müntehib-i sani seçimi yapılmaması gibi uygulamalarla karşılaştığımızdan, İzmir de 1908 müntehib-i sani seçimlerine dair kaynaklara ulaşıncaya kadar müntehib-i sanilerin İntihab-ı Mebusan kanuna göre seçildiğine dair yorumumuza ihtiyatla yaklaşmak gerekir.

Mizan-ül Hukuk Gazetesinin 5 Teşrin-i Sani 1324 - 18 Kasım 1908 tarihli beş numaralı sayısının 41 sayfasından başlayarak yer alan; 

“Meclis-i mebusan intihabatı” başlıklı haber şöyledir:

“İzmir livası mebusan intihabatı  muamelesi  geçen pencşembe günü şehrimiz daire-i belediyesinde icra edilmiştir. Ale-l derecat-ı  rey  kazananların esamisi ber-vech-i zir derc olunur.

Esami                                                                                  Rey
Sivas Vali Muavini Aristidi Paşa                                                109
Müftü Mehmet Said Efendi  Hazretleri                   102
Vükelayı Deaviden Çelebizade Seyyid Bey              99
Selanik Ticaret Mahkemesi Azasından  
Nesim Mazliyah Efendi                                                 73
Tüccar-ı Muteberandan Ispartalı İstepan Efendi                 70
Doktor Taşlızade Ethem Bey                                       59
Palu Karolidi Efendi                                                        40
Vasil Aristovoli Efendi                                                    37
Dava Vekili İsmail Sıtkı Efendi                                     19
Doktor Lütfü Ey                                                             14
Mina Hamadoplu Efendi                                              13
Ziver Bey                                                                             12
Refik Nevzad Bey                                                            4
Said Bey                                                                              3
İsak Taranto Efendi                                                        3
Bergamalı Cevdet Efendi                                             2
Kiryako Vayanos Efendi                                                               2
Tire Belediye Başkanı Akif Bey                                    1
İstavri Fikri Efendi                                                           1
Dökmeci (Düğmeci) zade Mehmet Efendi             1
İstepan İlikciyan Efendi                                                 1
   

 

Mülhakat-ı vilayet

Karaburun: Müftü Efendi, seyyid, doktor Ethem, doktor Rüfet beyler, ve İstepan, Nesim Masliyah, Karolidi, Vasil Aristovolu, Mina Hamaduplı, Kryako Vayanus, Corci Oğlu Demustin efendiler, Mütesaviyen dörder rey;

Nif'de: Müftü efendi, Seyit bey, Ethem bey, ve Nesim Mesliyah ve İistepan efendiler onbirer, Aristidi paşa sekiz, Karuludi efendi üç rey,

Bayındır: Müftü efendi ile Seyyid bey ondörder, doktor Ethem bey on üç, Aristidi Paşa on iki, Nesim Masliyah efendi on bir, İstepan efendi , Karulidi efendi, sekizer, Vasilaki efendi üç, Mina Hamadoplu efendi bir rey.

Seferihisar'da: Müftü efendi ile Seyyid ve doktor Ethem bey ve Aristidi paşa, İstepan efendi, Nesim Masliyah efendi, Müsaviyen dörder rey,

Foça'da: Müftü efendi, Seyit bey, Palukarulidi efendi, Aristidi paşa, Vasil Aristovulu efendi dokuz, İstepan efendi beş, Mina Hamadoplu efendi dört rey almışlardır.

Ödemiş kazasında: Müftü Mehmeh Sait efendi hazretleri otüzüç, Vükelayı Devayiden Seyit bey otuz iki, doktor Taşlızade Ethem bey yirmi yedi, Abidah bey ile Nesim Masliyah efendi yirmi üçer, Ispartalı İstepan efendi on altı, Aristidi Paşa on dört, Birgili İstvari Fikri efendi yedi, Pavlu Karulidi efendi beş, Vasiliki Aristovulu efendi, Mina Hamudopulu, Davidyan Serupa efendiler dörder, Ekmekçizade Mustafa efendi üç, Kiryako Vayanos, Alber Tarika efendilerle doktor Lütfü bey ikişer, dava vekili İsmail Sıtkı, Nazillili Hacı Süleyman, David Ruso efendilerle Milaslı Halil, Feraşarlı Gani beyler birer rey kazanmışlardır.

Bergama'da: Müftü Efendi 32, Çelebizade Seyit ve Karolidi efendiler 31, Nesim Mazliyah Efendi 23, Doktor Ethem bey 22, Bergamalı Cevdet efendi 12, İspartalı İstepan Efendi 11, Ziver bey, Vasiliki Aristovolu ve Yorgancıoğlu Aristidi Paşa onbirer rey kazanmışlardır.

Netice:

Merkez-i vilayete mülhak kazaların kemal edilen intihabatına nazaran atideki netice hasıl olmuştur.

1- 295 Müftü Mehmet Said Efendi

2- 289 Çelebizade Seyit Bey

3- 251 Aristidi Paşa

4- 194 Nesim Mazliyah Efendi

5- 184 Doktor Ethem Bey

6- 166 Karulidi Efendi “



Bu oy dağılımını kabaca değerlendirdiğimizde şu sonuçlara varıyoruz:


Milletvekili seçimlerinden 1359 müntehib-i sani oy kullanmıştır. Bu rakam 500 ile çarpıldığında 679.500 müntehib-i asli oyuna tekabül eder. 25 yaşından büyük erkekler oy kullanabildiğinden 1908 yılı itibari ile İzmir’in 25 yaşından büyük erkek nüfusunun 679.500 civarında olduğu sonucunu ortaya çıkarır. Malum olduğu üzere 1927 Nüfus Sayımında İzmir nüfusu kadın erkek 25 yaşından büyük küçük hepsi dahil toplam 526.000 dir. Konumuz bu değil ama bu seçim sonuçları İzmir deki nüfus hareketlerine dair de ciddi bilgiler vermiş olmaktadır.

 

Müntehib- i sanilerden 690’ı ( % 50.77) Gayrimüslim mebuslara, 669’u (% 50.33) Müslim mebuslara oy vermiştir. 


Merkez İzmir, Karaburun, Bayındır ve Foça'da Gayri Müslim adaylara verilen oylar Müslim adaylara verilen oylardan fazladır. Ödemiş ve Bergama'da ise Müslim adaylara verilen oylar gayri Müslim adaylara verilen oylardan fazladır. Seferihisar ve Nif’te ise Müslim ve Gayri Müslim adaylar eşit oy almışlardır.


Karaburun ve Foça'da gayri Müslim oyları çok yüksektir. Sırasıyla % 63.63 ve % 66.66. Aynı şekilde Ödemiş ve Bergama’da da Müslüman oyların yüksekliği dikkat çekmektedir. Sırasıyla % 60.19 ve % 55.39. 

Oyların dağılımı ve yüzdesi aşağıda tablo olarak gösterilmiştir.

Oy dağılımı:

  Gayri Müslim      Müslim 
Merkez    İzmir 349 317
Karaburun 28 16
Nif 33 33
Bayındır 43 41
Seferi 12 12
Foça 36 18
Ödemiş 82 124
Bergama 87 108

 

Yüzdesi:

  Gayri Müslim Müslim
Merkez İzmir                                                52. 48% 47.25%
Karaburun 63.63% 36.36%
Nif 50% 50%
Bayındır 51.19% 48.81%
Seferihisar 50% 50%
Foça 66.66% 33.33%
Ödemiş 39.81% 60.19%
Bergama 44.61% 55.39%

 

Notlar 679.500 

 

Baha COŞKUN

18.02.2014

 

Son Güncelleme Tarihi: 26 Şubat 2014 23:54

 

Bu yazıyı Facebook'ta paylaşabilirsiniz:
Facebook'ta paylaş
0
Yorumlar
Uyarı

Yorum yazabilmek için üye olmalı ve oturum açmalısınız.

Eğer sitemize üye değilseniz buraya tıklayarak hemen üye olabilirsiniz.

Eğer üye iseniz oturum açmak için buraya tıklayın.